ನೆಹರು-ಲಿಯಾಕತ್ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಮುಖರ್ಜಿ, ಜೋಗೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮಂಡಲ್ ರಾಜೀನಾಮೆ

1950ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇನ್ನೂ ವಿಭಜನೆಯ ನೋವಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ (ಇಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸುರಿಮಳೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ತ್ರಿಪುರಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ರೈಲು, ಗಾಡಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ನೋವಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು – ಅವರ ಮನೆಗಳು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ದೇವಾಲಯಗಳು ನಾಶವಾದವು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು.

ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಿ ಲಿಯಾಕತ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 1950ರಂದು ನೆಹರು-ಲಿಯಾಕತ್ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ (ದೆಹಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್)ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಆಸ್ತಿ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವಿಕೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಅಪಹರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ, ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇದು ಉದಾತ್ತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು – ಶಾಂತಿ, ಸಹಜೀವನದ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.

ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಘಟನೆಗಳು ಈ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಅಣಕಿಸಿದವು. ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರವೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳು, ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆಸ್ತಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. 1950ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ (1964ರ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8.5 ಲಕ್ಷ) ಇದು ಮುಂದುವರಿದಿತು.

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು ಆಗ ನೆಹರೂ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದರು: “ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಿಂದೂಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಕ್ತ-ಸಂಬಂಧಿಗಳು. ಅವರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಾವು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿರಬಹುದೇ?” ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಭರವಸೆಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ – ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಲವಾದ ಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕರೆ ತರಬೇಕು.

ಡಾ. ಮುಖರ್ಜಿ ರಾಜೀನಾಮೆ

ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸಹಿ ಆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 1950ರಂದು ಡಾ. ಮುಖರ್ಜಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದರು: “ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ನೀತಿ ನಿರ್ಬಲ ಆದರ್ಶವಾದವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ತಾಳ್ಮೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ”. ಅವರ ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಯಿತು.

ಜೋಗೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮಂಡಲ್ ರಾಜೀನಾಮೆ

ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ನ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಜೋಗೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮಂಡಲ್ – ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ – ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಲಿಯಾಕತ್ ಅಲಿ ಖಾನ್‌ರವರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಮಂಡಲ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರಾಶರಾದರು.

ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು:

• ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಆಡಳಿತದ ಕ್ರೌರ್ಯ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದೆ.
• ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1950 ರಂದು ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 10,000 ಹಿಂದೂಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
• ಹಬಿಬ್‌ಗಂಜ್ (ಸಿಲೆಟ್)ನಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಇದ್ದರೂ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಸೈನಿಕರ ಬಳಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ
• ಹಳ್ಳಿಗಳು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಂಡಲ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು – ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಆದರ್ಶಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದರು.

ಇತಿಹಾಸದ ದೃಢೀಕರಣ

ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಜ್ಯೂರಿಸ್ಟ್ಸ್ 1965ರ ವರದಿಯು ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಆಸ್ತಿಗಳು 12.7%ಕ್ಕೆ ಇಳಿದವು; 90% ಹಿಂದೂಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕುಸಿತ – ಹುಡುಗರ ಸಂಖ್ಯೆ 2,900ರಿಂದ 140ಕ್ಕೆ, ಹುಡುಗಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 2,100ರಿಂದ 25ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಅಂಗಡಿಗಳು 1,500ರಿಂದ 157ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದವು.

1947ರಿಂದ 1964ರವರೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 13 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ 8.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಿತು – 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಕಳೆದುಹೋದರು.

ಡಾ. ಶ್ಯಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಜೋಗೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮಂಡಲ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಬಂಡಾಯಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಧ್ವನಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ನೈತಿಕಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ಆತಂಕಗಳು ನಂತರದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಯಿತು.

ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಇತಿಹಾಸ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.