“ಝಂಡಾ ಉಂಚಾ ರಹೇ ಹಮಾರಾ” ಹಾಡಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ದೇಶನಿಷ್ಠೆ ಎಂತದ್ದು ಗೊತ್ತ?

“ನನ್ನ ದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವವರೆಗೆ ನಾನು ಶೂಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.”

ಇದು ಘೋಷಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಗುಪ್ತಾ “ಪರ್ಷದ್”, ಅವರು ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ಶೂಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.

ಅವರ ಹೆಸರು ಚಿರಪರಿತವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅವರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಹಾಡೇ “ಝಂಡಾ ಉಂಚಾ ರಹೇ ಹಮಾರಾ” ಹಾಡು ಪ್ರತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ಬರೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಥೆ ಕೆಲವೇ ಜನರಿಗಷ್ಟೇ ತಿಳಿದಿದೆ. ಅವರ ಹಾಡು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾನ್ಪುರದ ನರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಗುಪ್ತಾ ಪರ್ಷದ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಿಷ್ಠೆ ಬಾಂಡ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು.

ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್‌ಗೆ, ಇದು ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಂತೆ‌ ತೋರಿತು. ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಖಕ್ಕೆ ಎಸೆದು, “ನನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ಭಾರತ ಮಾತೆಗೆ ಮಾತ್ರ, ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ರಾಜನಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಈ ಬಂಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಾನು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಆ ಒಂದೇ ನಿರ್ಧಾರವು ಅವರ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಗಣೇಶ್ ಶಂಕರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅವರಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು, ಮುಂದೆ ಆ ಕೆಲಸ ಅಜರಾಮರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಅಮರವಾಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ “ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ” ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜವು ಕೇವಲ ಧ್ವಜವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಭಾಷಣಗಳು ನಾಯಕರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಹಾಡಬಹುದಾದ ಹಾಡಿನ ಅಗತ್ಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ದೃಢ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಮಾರ್ಚ್ 3, 1924 ರ ರಾತ್ರಿ ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್‌ಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ತ್ಯಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡಿತು. ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗದೆ ಅವರು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿದರು. ನಂತರ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ನಂತರ, ಹಾಡಿನ ಪದಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಹರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

ಮಾರ್ಚ್ 4, 1924 ರಂದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 2 ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, “ಝಂಡಾ ಉಂಚಾ ರಹೇ ಹಮಾರಾ” ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಲುಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು. ಆ ಹಾಡು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಗೀತೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರ್ಯಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಯಿತು.

ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಹಾಡನ್ನು ಕಾನ್ಪುರದ ಖನ್ನಾ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅದು 5,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿತು, ಇದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿತು. ಈ ಹಾಡು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿತು. ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 1924 ರಂದು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಮುಂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಕೇಳುಗರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅಧಿಕೃತ ಗೀತೆಯಾಯಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಹಾಡಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಈ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ₹500 ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದರು, ಅದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಮ್ಮನಾಗದ ಬ್ರಿಟಿಷರು  ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೈಲಿನೊಳಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಹಿಂಸಿಸಿ ಅವಮಾನಿಸಿದರು. ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.

ಶ್ಯಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕೊನೆಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಹೆದರಿದ ಹಾಡು ಇನ್ನೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಾವು “ಝಂಡಾ ಉಂಚಾ ರಹೇ ಹಮಾರಾ” ಎಂದು ಹಾಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ನಾವು ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಚಲ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೂ ಸಹ ವಂದಿಸುತ್ತೇವೆ.