ನೇತಾಜಿಯ ಗ್ರೇಟ್‌ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ ಹಿಂದಿನ ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಮೈಂಡ್‌ ಆಗಿದ್ದವರು ಅಣ್ಣ ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್

ಜನವರಿ 16, 1941 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಎಲ್ಜಿನ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿ ಕಣ್ಗಾವಲು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮನೆಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ದೀಪ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಕಾರು ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ನೇತಾಜಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದರು, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಣ್ಣೆದುರೇ, ಆದರೂ ಅದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ನೇತಾಜಿಯ ಈ ಮಹಾ ಪಲಾಯನದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ನೇತಾಜಿಯ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್. ತಿಂಗಳುಗಳ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಇಡೀ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗುಪ್ತಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿದರು.

ಜುಲೈ 2, 1940 ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಿತು. ಅವರ ಬಂಧನವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ, ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಬಂಗಾಳದ ಗವರ್ನರ್ ಜಾನ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಅವರ ಗೃಹಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಂಧನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೇತಾಜಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರ ಬಿಗಿ ಭದ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1889 ರಂದು ಜನಿಸಿದ ನೇತಾಜಿಯ ಸಹೋದರ ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ನೇತಾಜಿಗಿಂತ 7 ವರ್ಷ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ನೇತಾಜಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮಾನ ಬಾರದಂತೆ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಪಲಾಯನವು  ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಾರದು ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೈನಂದಿನ ಘಟನೆಯಂತೆ ಕಾಣಬೇಕೆಂದು ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೇತಾಜಿ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ತಮ್ಮ 20 ವರ್ಷದ ಮಗ ಶಿಶಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಬೋಸ್‌ರನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂವರೆ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನೇತಾಜಿಯ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಪೊಲೀಸರು ಶಿಶಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ತಡೆದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, “ನನ್ನ  ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ (ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್) ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ” ಎಂದು ವಿವರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಕ್ರಮೇಣ, ಶಿಶಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ‌ ಬರುವಿಕೆ ದಿನಚರಿಯಾದವು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಅನುಮಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಶಿಶಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಮೇಲಿನ ಅನುಮಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾದಾಗ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ನೇತಾಜಿಯ ಪಲಾಯನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದರು. ಯೋಜನೆಯಂತೆ, ನೇತಾಜಿ ಅವರು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಹೊರಡಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಮಧ್ಯ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ವೈಚಲ್ ಮೌಲಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಸಡಿಲವಾದ ಸಲ್ವಾರ್‌ಗಳು, ಫೆಜ್ ಕ್ಯಾಪ್, ಬ್ರೀಫ್‌ಕೇಸ್, ಶರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. “ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಿಯಾವುದ್ದೀನ್, ಬಿಎ, ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಬಿ, ಟ್ರಾವೆಲಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್, ದಿ ಎಂಪೈರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಶ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಸಿವಿಲ್ ಲೈನ್ಸ್, ಜಬಲ್‌ಪುರ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿತವಾದ ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ನೇತಾಜಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

ಜನವರಿ 16, 1941 ರ ರಾತ್ರಿ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಣ ಬಂದೇ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಅವರು ಖರೀದಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶಿಶಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಮೂಲಕ ನೇತಾಜಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಿಯಾವುದ್ದೀನ್ ಹೆಸರಿನ ಪಠಾಣ್ ಆಗಿ ವೇಷ ಧರಿಸಿದರು. ನೇತಾಜಿ ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಸಹ ಧರಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಶಿಶಿರ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜರ್ಮನ್ ವಾಂಡರರ್ W24 ಸೆಡಾನ್ ಅನ್ನು ಹತ್ತಿ ಗೋಮೋಹ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನೇತಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಹಾದುಹೋದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರು.

ನೇತಾಜಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟರು, ಆದರೆ ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ  ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆನ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರು ಇನ್ನೂ ಒಳಗೆ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬುವಂತಾಯಿತು. ನೇತಾಜಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಆದರೂ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಇಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಫ್ಲಶ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರು ನೇತಾಜೀ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಒಳಗೆ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೊನೆಗೆ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಅವರ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ನೇತಾಜಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಲುಸಿದರು. 

ನಂತರ, ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೇತಾಜಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆದರೂ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಧೈರ್ಯಗೆಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಜಪಾನೀಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ನ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಓಟಾ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ನೇತಾಜಿಯ ಮಹಾ ಪಲಾಯನದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಅವರು ಜಪಾನಿನ ದೂತಾವಾಸದ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಓಟಾ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ತರುವಾಯ, ನೇತಾಜಿ ಜಪಾನಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿತು. ಬಂಗಾಳದ ಗುಪ್ತಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟೆಗಾರ್ಟ್ ಅವರು ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 1942 ರಂದು, ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವರು ಕಠಿಣ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು.

ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಮಹಾ ಪಲಾಯನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯದ ನಡೆ ಎಂದೇ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್. ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ತೆರೆಮರೆಯಿಂದ ನೇತಾಜಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನೇತಾಜಿಯ ಮಹಾನ್ ಪಲಾಯನದ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಧೈರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಅಣ್ಣನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ.