ಆಪರೇಷನ್ ಟ್ರಿಡೆಂಟ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಪರೇಷನ್ ಸೋಮನಾಥಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 1971 ರ ರಾತ್ರಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಆಧುನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಿಟ್ಟ ನೌಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾರೀ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನೀರನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಶತ್ರು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಪರೇಷನ್ ಟ್ರಿಡೆಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆಪರೇಷನ್ ಟ್ರಿಡೆಂಟ್‌ನ ಬೀಜವನ್ನು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಪರೇಷನ್ ಸೋಮನಾಥದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 1965 ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ಪವಿತ್ರ ಪಟ್ಟಣವಾದ ದ್ವಾರಕಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಡಾರ್ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಬಂದಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ದಾಳಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿತು, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವು ತುಂಬಾ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ನೌಕಾ ಶೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಡಾರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು, ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ದೇವಾಲಯವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಾನಿಯು ರೈಲ್ವೆ ಅತಿಥಿ ಗೃಹ, ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯು ಒಂದು ಹಸುವನ್ನು ಸಹ ಕೊಂದಿತು, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋಯಿಸುವ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿಯಾಗಿ, ದಾಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರ ನಂತರ, ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಎಸ್.ಎಂ. ನಂದಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಭಾರತವು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

ದಿಟ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ ನಂದಾ, ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲ್ಲಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ನೌಕಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯೋಜನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು, “ಅಡ್ಮಿರಲ್, ನಾವು ಕರಾಚಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಕ್ತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನ್ನ ಉನ್ನತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಂದಾ ದೃಢವಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಅವರು “ನಾನು ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ನನಗೆ ಅದರ ನೀರು ಗೊತ್ತು, ಅದರ ಬಂದರುಗಳು ಗೊತ್ತು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದರೆ, ನಾನು ಕರಾಚಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕುತ್ತೇನೆ. “ನಾವು ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ?”. ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವು ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ನಂದಾ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಸ್ಟೈಕ್ಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಸೋವಿಯತ್ ನಿರ್ಮಿತ ವಿದ್ಯುತ್-ವರ್ಗ (OSA-I) ಕ್ಷಿಪಣಿ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ರಾತ್ರಿ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಲ್ಪ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಶತ್ರು ನೀರಿನ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲು ನವೀನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿದರೆ, ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಂತ ನೌಕಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಆ ಅವಕಾಶ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಜೀವನಾಡಿಯಾದ ಕರಾಚಿಯನ್ನು ನಂದಾ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಬದಲು, ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ದೊಡ್ಡ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯುತ್-ವರ್ಗದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು. (ಒಸಾ-I) ಕ್ಷಿಪಣಿ ದೋಣಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದವು, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳ ನಡುವೆ ಅಡಗಿದ್ದವು. ಕತ್ತಲೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವು ತಮ್ಮ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ, 150-ಮೈಲಿ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಕರಾಚಿಯ ಕಡೆಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ಎಂದು ನಂಬುವಂತೆ ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ವಾಹಕರು ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಮುರಿದ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಐಎನ್‌ಎಸ್ ನಿಪತ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬಬ್ರು ಭನ್ ಯಾದವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದೋಣಿಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೈಕ್ಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಶತ್ರು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದವು, ಮದ್ದುಗುಂಡು ಹಡಗುಗಳು ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಕೀಮರಿ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಜ್ವಾಲೆಗಳಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ಕರಾಚಿಯ ದಿಗಂತವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದವು. ಮುಳುಗಿದ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ 1965 ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಪಿಎನ್‌ಎಸ್ ಖೈಬರ್ ಕೂಡ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಇತಿಹಾಸದ ಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತದ ಪ್ರಬಲ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪಡೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ನೌಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಮೈಂಡ್‌ಗಾಗಿ, ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಎಸ್.ಎಂ. ನಂದಾ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹೃದಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದೋಣಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ. ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬಬ್ರು ಭನ್ ಯಾದವ್ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾ ವೀರ ಚಕ್ರ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಆಪರೇಷನ್ ಟ್ರಿಡೆಂಟ್‌ ಕೇವಲ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ದಾಳಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಸಿದ್ಧತೆ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಾಯಕತ್ವವು ಅವಮಾನದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.