ರಾಜಾ ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರ ‘ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕೊಲೆ ಮತ್ತು  ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಆಟ

1775ನೇ ಇಸವಿ. ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಅಪರಾಧ ಕೊಲೆ, ದರೋಡೆ ಅಥವಾ ದೇಶದ್ರೋಹವಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಅವರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದು ಅವನ ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು.

ರಾಜಾ ನಂದಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ್ದರು. 1774 ರಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿ ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಇನ್ನು  ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಚದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಬಹುಶಃ  ಆತ ಅಂದು  ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮಾರ್ಚ್1775 ರಲ್ಲಿ, ನಂದಕುಮಾರ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಅವರು  ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಅವರ ವಿಧವೆ ಪತ್ನಿ ಮುನ್ನಿ ಬೇಗಂ ಅವರಿಂದ ಸುಮಾರು 3,54,105 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಲಂಚವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಲಂಚಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮುನ್ನಿ ಬೇಗಂ ಅವರನ್ನು ನವಾಬನ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮುಬಾರಕ್-ಉದ್-ದೌಲಾ ಅವರ ರಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು  ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಾನವು ಗೌರವವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ ಖಜಾನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಾರಾಜ ನಂದ ಕುಮಾರ್

ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಫಿಲಿಪ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಕ್ಲೇವರಿಂಗ್ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ತನಿಖೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ಭಾರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಆದರೆ ನಂತರ ಘಟನೆಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.

ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸರ್ ಎಲಿಜಾ ಇಂಪೆ ಅವರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ನಂತರ ಹಳೆಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಮೋಹನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಂದ ಕುಮಾರ್ 1765 ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಕಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಂದ ಕುಮಾರ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದೇ ಹಳೆಯ ಆರೋಪವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮುಂದೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಜಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಫೋರ್ಜರಿ ಕಾಯ್ದೆ 1728 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ವಾದಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು.

ಆಗಸ್ಟ್ 5, 1775 ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ರಾಜಾ ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಗೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಸಹ ಮರೆಯಾದವು. ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ತನಿಖೆ ಕ್ರಮೇಣ ಸತ್ತುಹೋಯಿತು.

ಆದರೆ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ.

ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಫಾಕ್ಸ್‌ರಂತಹ ನಾಯಕರು ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು “ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕೊಲೆ”ಯ ನೇರ ಪ್ರಕರಣ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕೂಡ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರು ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಅವರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಯಾಕೆ ಮುನ್ನಲೆಗೆ ತಂದು ಮರು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು – ಮೀರ್ ಜಾಫರ್. 1757 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ನವಾಬ್ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲಾಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದು ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಿಡಿತ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟವನು. ಅವನ ದ್ರೋಹವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಅದೇ ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಮಹಾರಾಜ ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರದ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ತಂದವು.

ಆಗಸ್ಟ್ 5, 1775 ರಂದು ನಡೆದ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವಿಕೆಯು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮರಣವಲ್ಲ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಆಯುಧಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಹಾರಾಜ ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಾವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕೊಲೆ’ ಎಂದೇ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.