ಗೆಲುವು ಖಡ್ಗದಿಂದಲ್ಲ, ತಂತ್ರದಿಂದ ದೊರೆತಿತ್ತು: ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೊಹಿನೂರ್ ಕಥೆ

ಆಂಧ್ರದ ಕೊಲ್ಲೂರು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ರತ್ನ, ಆಗ ‘ಸಮಂತಕ ಮಣಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾರಂಗಲ್‌ನ ಕಾಕತೀಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು, ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆಯಾಯಿತು. 1739 ರಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ದೊರೆ ನಾದಿರ್ ಷಾ ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಹಿನೂರ್ – “ಬೆಳಕಿನ ಪರ್ವತ” ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಆ ದಿನದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ, ವಜ್ರವು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕಳ್ಳತನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ರತ್ನವು “ಶೇರ್-ಎ-ಪಂಜಾಬ್” ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕೈಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು? ಮತ್ತು ಕೊಹಿನೂರ್ ಅನ್ನು ಪಂಜಾಬ್‌ಗೆ ಕರೆತಂದ ತಂತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಕಥೆ ಏನು?

ಕೊಹಿನೂರ್ 1803 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಅಫ್ಘಾನ್ ರಾಜ ಶಾ ಶುಜಾ ದುರಾನಿಯ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಹಸಿವು ಸಹೋದರನನ್ನು ಸಹೋದರನ ವಿರುದ್ಧವೇ ತಿರುಗಿಸಿತು. 1809 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಶಾ ಶುಜಾನನ್ನು ಸ್ವಂತ ಸಹೋದರ ಮಹ್ಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದ. ಆಗ ಪರಾರಿಯಾದ ಶಾ ಶುಜಾ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಗವರ್ನರ್ ಅತಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್‌ಗೆ ಈತನ ಬಳಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಜ್ರ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು.

ದುರಾಶೆಯಿಂದ ಕುರುಡನಾದ ಅತಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್, ಶಾ ಶುಜಾನನ್ನು ಸುಳ್ಳು ನೆಪದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ 1812 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳಾಗಿ ಇರಿಸಿದ. ಈ ವೇಳೆ ಶಾ ಶುಜಾ ಪತ್ನಿ ಬೇಗಂ ವಫಾ ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಳು. ತನ್ನ ಪತಿಯ ಜೀವವು ದಯೆಯಿಲ್ಲದ ಗವರ್ನರ್ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ‌ ಎಂಬುದು ಆಕೆಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಕೊನೆಯ ನಿಧಿಯಾದ ಕೊಹಿನೂರ್ ಕೂಡ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿತ್ತು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲಾಹೋರ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನವು ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ, ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಭವ್ಯ ದರ್ಬಾರ್‌ಗೆ ಬೇಗಂ ವಫಾ ತೆರಳಿ ಮಹಾರಾಜನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದಿಟ್ಟ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಇಟ್ಟಳು. “ನನ್ನ ಪತಿ ಶಾ ಶುಜಾ ಅವರನ್ನು ಅತಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಸೆರೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಕೋಹಿನೂರ್ ಅನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತೇನೆ.”

ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್‌ಗೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ರತ್ನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಸಂಕೇತವಾದ ಭಾರತೀಯ ರತ್ನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿತ್ತು. ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 1812 ರಲ್ಲಿ, ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಚತುರ ದಿವಾನ್ ಮೊಹ್ಕಮ್ ಚಂದ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12,000 ಪುರುಷರ ಪ್ರಬಲ ಪಡೆಯನ್ನು ಅಫಘಾನ್ ವಜೀರ್ ಫತೇ ಖಾನ್ ಜೊತೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಸೈನ್ಯವು ಪಿರ್ ಪಂಜಾಲ್ ಪರ್ವತಗಳ ಹಿಮಾವೃತ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿತು.

ಆದರೆ, ಫತೇ ಖಾನ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ- ಅವನು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕೊಹಿನೂರ್ ಅನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಆದರೆ ಮೊಹ್ಕಾಮ್ ಚಂದ್ ಅಫ್ಘನ್‌ನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ. ಫತೇಹ್ ಖಾನ್ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು, ಸಿಖ್ ಸೈನ್ಯವು ಶೇರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಗೆ ನುಗ್ಗಿಸಿ, ಅತಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಶಾ ಶುಜಾನನ್ನು ಸೆರೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಆದರೆ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ, ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಶಾ ಶುಜಾನ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಬೇಗನೆ ಮರೆಯಾಯಿತು. ಅವನು ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ, ಹೊಳೆಯುವ ರತ್ನವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ, ಆದರೆ ಅದು ಕೋಹಿನೂರ್ ಅಲ್ಲ – ಅದು ನಕಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಿಜವಾದ ವಜ್ರವು ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್‌ಗೆ, ಈಗ ಅದು ಕೇವಲ ರತ್ನದ ವಿಷಯವಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಶಾ ಶುಜಾ ಮತ್ತು ವಾಫಾ ಬೇಗಂ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಶಾ ಶುಜಾ ನಿಜವಾದ ವಜ್ರ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ.

ಕೊನೆಗೆ, ಜೂನ್ 1813 ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕತ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಲಾಹೋರ್‌ನ ಮುಬಾರಕ್ ಹವೇಲಿಯಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತರು.

ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ “ಪಗ್ರಿ ಬದಲ್” ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಸಹೋದರತ್ವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕೇತವಾದ ಪೇಟಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿನಿಮಯ ಅದು. ಅಂತಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಕ್ಷಮಿಸಲಾಗದ ಅವಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಅವಮಾನಕ್ಕೀಡು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಕೋಹಿನೂರ್ ಅನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಶಾ ಶುಜಾ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ.

ಶಾ ಶುಜಾ ನಿಜವಾದ ಕೋಹಿನೂರ್ ಅನ್ನು ತನ್ನದೇ ಪೇಟದೊಳಗೆ ಹೊಲಿಲಿದಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.  ಅವರು ಪೇಟಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಜ್ರವು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಎಂಬ ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. 

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹನಿ ರಕ್ತವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಹಿನೂರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು, ಲೂಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯದ ಮೇರುಕೃತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ತೋಳಿನಲ್ಲಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ, “ಬೆಳಕಿನ ಪರ್ವತ” ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು, ಸಿಖ್ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.