ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದ 12 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಕೇಶವ

ನಾಗ್ಪುರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸೀತಾಬುಲ್ಡಿ ಕೋಟೆ ಇನ್ನೂ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದರ ಗೋಡೆಗಳು ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸವು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಚಿಸದ ಕಥೆಯೊಂದು ಹೂತುಹೋಗಿದೆ,. ಈ ಕಥೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಸಂಘಟಿತ ದಂಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕ ಡಾ. ಕೇಶವ್ ಬಲಿರಾಮ್ ಹೆಡ್ಗೆವಾರ್ ಎಂದು ನಂತರ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಗ್ಧ 12 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನ ಕಥೆ. ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ, ಕೇಶವ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದ. ದೇಶಭಕ್ತಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತ್ತು. ಅವನು ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ, ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಗು ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ. ಆ ಹೆಜ್ಜೆತೇ ಸೀತಾಬುಲ್ಡಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದು ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದು.

ಈ ಘಟನೆ 1902 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಾಗ್ಪುರದ ಸೀತಾಬುಲ್ಡಿ ಕೋಟೆ ಕೇವಲ ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನಿಗೂ ಅವರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಕೇಶವ್ ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಶವ್ ತನ್ನ ಗುರು ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಾಜೆ ಅವರ ಬಳಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದ.

ಶಿಕ್ಷಕರು ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್, ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸ ಮತ್ತು ಸಂತ ಧ್ಯಾನೇಶ್ವರರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ವೀರೋಚಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿವಾಜಿಯ ಕಥೆಗಳು ಕೇಶವ್ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ನಾಗಪುರದ ಸೀತಾಬುಲ್ಡಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ (ಭೋಂಸ್ಲೆ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಕೊನೆಯ ಭದ್ರಕೋಟೆ) ಹಾರುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಕೇಶವ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾದ ಕೇಸರಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.

ಕ್ರಮೇಣ, ಕೋಟೆಯಿಂದ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕೇಶವನ ಹಂಬಲವು ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಅರಳಿತು. ಒಂದು ದಿನ, ಕೇಶವ್ ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಕೇಶವ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರಿಗೆ ಅನುಭವವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಏಕೈಕ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುವ ಕಲ್ಪನೆ. ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ನಾನಾಜಿ ವಾಜೆ ಅವರಿಂದ ಕೇಳಿದ ಶಿವಾಜಿಯ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಕೇಶವ್ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಕೇಶವ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಾರಾದರೂ ಅದನ್ನು ಮಗುವಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು 12 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ರಹಸ್ಯ ಸುರಂಗವನ್ನು ಅಗೆಯಲು, ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದ್ದ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗೆ ಭೂಗತ ಸುರಂಗವನ್ನು ಅಗೆಯುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಹ ಸವಾಲಿನದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೇಶವ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ಈ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಕೊನೆಗೆ, ಆ ದಿನ ಬಂದಿತು. ಶಿಕ್ಷಕ ನಾನಾಜಿ ವಾಜೆ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಉತ್ಖನನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೇಶವ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ, ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಆಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಚೈತನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಅವರು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗಲೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರಿಯತ್ತ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಒಂದು ದಿನ ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೇಶವ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಈ ಸುರಂಗವು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಅವರೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಯಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಅದರ ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಉತ್ಖನನ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ತೊಂದರೆಗಳೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾದವು. ದೂರವು ಅಗಾಧವಾಗಿತ್ತು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಾನಾಜಿ ವಾಜೆಯವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅವರ ಯೋಜನೆ ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಅವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಇದು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ, ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಫಲವಾದ ಅಪೂರ್ಣ ಸುರಂಗ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿತ್ತು. 

ಹೆಡಗೇವಾರ್ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಏಕೈಕ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಪಠಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ವಜ್ರಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಎಸೆದರು; ಅಂತಹ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಲು ಅವರು ಡಾ. ಮೂಂಜೆ ಅವರಿಂದ ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತರು.

ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಯುವ ಕೇಶವ್ ಸುರಂಗವನ್ನು ಅಗೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಸಂದೇಶವು ಇನ್ನೂ ಸಮಾಜವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಡ್ಗೆವಾರ್ ಅವರ ಈ ನಿಜವಾದ ಕಥೆಯು ಬದಲಾವಣೆಯು ವಯಸ್ಸು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಪೂರ್ಣ ಸುರಂಗದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ದೇಶಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಯುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಥೇ