ಕಾಕೋರಿ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್

ಆಗಸ್ಟ್ 9, 1925 ರಂದು ನಡೆದ ಕಾಕೋರಿ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡಿತು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​(HRA) ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಶಹಜಹಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಕಾಕೋರಿ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸವಾಲು ಮಾಡಿತ್ತು, ಇಡೀ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳುವಳಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಾವು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂಬಿದ್ದರು. ಬಂಧನದ ನಂತರ, ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಶಹಜಹಾನ್ಪುರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಿಕಾರಾಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಅವರ ಕೈಗೆ ಕೋಳ ಹಾಕಲಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಪರಾಧಿಯಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು.

ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಕ್ರಮೇಣ, ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಔಪಚಾರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರು. ಕೆಲವು ಜನರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಗತ್ಯ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಬಹುತೇಕ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಕ್ಷಣವೂ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವರನ್ನುನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್ ಅನ್ನು  ಮಾತ್ರ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರೂ ಸಹ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೈಕೋಳ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಬಯಸಿದರೆ, ಅವರು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು. ಬಲವಾದ ಭದ್ರತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕೂಡ ಬೀಗ ಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಯಾರೂ ಅನುಮಾನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶವಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಘರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಒಂದು ಕಡೆ ಅವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ನ ನಂಬಿಕೆ. ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮುಗ್ಧ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಅವನು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು “ಮಾರ್ಟಿರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾಕೋರಿ” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ತಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೈನಿಕನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದು ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೇನೆಯೇ ಹೊರತು ಹೇಡಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಆಶಯ ಎಂದು ಅವರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಸ್ಮಿಲ್  ಅವರಿಗೆ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರ್ಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಔಪಚಾರಿಕತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಪೊಲೀಸರು ಅವನನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ತಾವು ದೊಡ್ಡ ಕುಳವನ್ನೇ ಬಂಧಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಆತನಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದೆವು ಎಂಬ ಅರಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನಂತರವೂ, ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌ನ ನೈತಿಕತೆ ಅಚಲವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯದ ಭರವಸೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.

ಕಾಕೋರಿ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌ಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 1927 ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಅವರು “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಮತ್ತು “ಭಾರತ್ ಮಾತಾ ಕಿ ಜೈ” ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ನಡೆದರು ಮತ್ತು ನಗುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು.

ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಈ ಘಟನೆಯು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಶೌರ್ಯದ ಕಥೆಯಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈನಿಕನ ನಂಬಿಕೆಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದಿಗೂ, ಈ ಘಟನೆಯು ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌ಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ; ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರವೂ, ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆದರ್ಶಗಳು, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

1925 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 9 ರಂದು ಕಾಕೋರಿ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಯಿತು, ಆಗ ಲಕ್ನೋ ಬಳಿಯ ಕಾಕೋರಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರೈಲನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರಲ್ಲಿ 19 ಜನರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜೇಂದ್ರನಾಥ್ ಲಾಹಿರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇತರರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ 3–14 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.