ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದ ಕತ್ತಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದರು ನೆಲ್ಸನ್‌ ಮಂಡೇಲಾ

ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಠಿಣ ಜೈಲು. ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ತಮ್ಮ 27 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಜೀವನದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಈ ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆದಿದ್ದರು. ಜೈಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನವು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ, ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ದಿನಗಳ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವ ಒಂಟಿತನ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ದೀಪಾವಳಿಯಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬೆಳಕು ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ 3, 1991 ರಂದು ಡರ್ಬನ್‌ನ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀಪಾವಳಿ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಮಂಡೇಲಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, -“ದೀಪಾವಳಿ ನನಗೆ ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ನೆನಪಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಕತ್ತಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಹುತ್ವದ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು”

ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿಂದೂಗಳು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದಾಗ ಹಿಂದೂ ಪುರೋಹಿತರು ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಜೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಮಂಡೇಲಾ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಕೇಪ್ ಟೌನ್‌ನ ಶ್ರೀ ಗೋವೆಂಡರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಟೋರಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಪಡಯಾಚಿ ಪುರೋಹಿತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ರು, ಅವರು ಹಿಂದೂ ಕೈದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಿದ್ದರು. ಎತ್ತರದ ಜೈಲು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಈ ಪುರೋಹಿತರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಭರವಸೆಯ ಕಿರಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿಂದೂ ಪುರೋಹಿತರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿಯಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಕತ್ತಲೆಯ ಜೈಲು ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ನೆಲ್ಸನ್‌ ಮಂಡೇಲಾ ನೆನಪಿಸಿದ್ದರು.

ಮಂಡೇಲಾ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಕುಚಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಹಿಂದೂಯೇತರರಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಂಡೇಲಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ ಕೈದಿಗಳು ಈ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅಡಿಪಾಯ ಕಿರಿದಾದದ್ದಲ್ಲ, ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಕೈದಿಗಳು ಹೋರಾಡಿದರು, ವಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಯು  ನಂತರ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಯಿತು.

ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮಂಡೇಲಾ ತಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಒಡನಾಡಿಗಳಾದ ವಿಲ್ಟನ್ ಮಕಾವಾಯಿ, ಅಹ್ಮದ್ ಕಥ್ರಡಾ, ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ, ಬಿಲ್ಲಿ ನಾಯರ್, ಮ್ಯಾಕ್ ಮಹಾರಾಜ್, ಇಸು ಚಿಬಾ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ನಾಯ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತುದ್ದಯ, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೈಲು ಜೀವನದ ಕಠೋರತೆಯ ನಡುವೆ, ಈ ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಯು ಪ್ರಬಲ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿತು: ಧರ್ಮವು ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲ, ಏಕೀಕರಣದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಕೈದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಜೈಲು ಜೀವನದ ಕರಾಳ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವು ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತಂದಿತು.

ದೀಪಾವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು, “5,000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ನನಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಯು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು.” ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು, ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಹಿಂದೂ ಪುರೋಹಿತರು ಮತ್ತು ಕೈದಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪರಸ್ಪರ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಮಂಡೇಲಾ ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, 5,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು ಕೂಡ.

ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದ ಈ ನೆನಪುಗಳು ಮಂಡೇಲಾ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಿದವು. ಜೈಲು ಕಂಬಿಗಳ ಹಿಂದೆಯೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಪ್ರತಿ ದೀಪಾವಳಿ ದಿನವು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಾಕಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನೋಡಿದರು. ಪುರೋಹಿತರ ಭೇಟಿಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವು. ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೈದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಕರಾಳ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೀಪಾವಳಿಯ ಬೆಳಕು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಘಟನೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಂಡೇಲಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಒಡನಾಡಿಗಳು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೀರಿ ಮಾನವೀಯತೆಯು ಒಂದಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಇಂದಿಗೂ, ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದ ಈ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ 1948 ರಿಂದ 1994 ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಜೂನ್ 12, 1946 ರಂದು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ (ಕೇಪ್ ಟೌನ್ ನಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ) ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 27 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (1964-1990) ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 1990 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.