ರನ್ ಆಫ್ ಕಚ್: ಇದು ಮರುಭೂಮಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ‘ಶಕ್ತಿ’ ಕೇಂದ್ರವೇ?

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಜೂನ್ 17 ಬಂದಾಗ, ನಾವು ‘‘World Day to Combat Desertification’‘ ನಂತಹ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂಜರಾದಾಗ ನಾವು ಚಿಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಇದು ನಿಜ.. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹ ಬರಡಾಗುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿವೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಭೂಮಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಆ ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತೇವೆ? ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ನಾವು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ?  ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತ.. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಪುರಾವೆ.. ರನ್ ಆಫ್ ಕಚ್. ಏನೂ ಬೆಳೆಯದ ಮತ್ತು ಯಾರೂ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಆ ಬಿಳಿ ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಈಗ ತನ್ನ ‘ಶಕ್ತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ’ದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ? ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ!

ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಚಂದ್ರ

ರನ್ ಆಫ್ ಕಚ್.. ಬಿಳಿ ಮರಳು. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಷ್ಟು ದೂರ ಹರಡಿರುವ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಬಯಲು. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಿನುಗುವ ಉಪ್ಪಿನ ಮರಳು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಬರೆದ ಅದ್ಭುತ ಕವಿತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀವು ಒಳಗೆ ಹೋದಾಗ, ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಭೂಮಿ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.  ಆ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ,ಆದರೆ  ಅಲ್ಲಿ ಈಗ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ. ಇದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಸಲಾಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ವಿಚಿತ್ರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಮುದ್ರ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮರುಭೂಮಿ. ಇದು ಎರಡರ ನಡುವೆ ತೂಗಾಡುವ ಗಡಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅದ್ಭುತ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಖಾವ್ಡಾ: ಬಂಜರು ಭೂಮಿ ಈಗ ‘ಶಕ್ತಿ’ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ

ಖಾವ್ಡಾ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಪಾರ್ಕ್.. ರನ್ ಆಫ್ ಕಚ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು 30 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಬೃಹತ್ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದಾನಿ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮೊದಲ 1,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ “ಬಂಜರು” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಭೂಮಿ, ಈಗ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಖಾವ್ಡಾ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ 1.8 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಕೈಗೊಂಡ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ರೂಪಾಂತರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೋಟ: ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಗಡಿ ಗುರಾಣಿ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಳಿ ಭೂಮಿ ಈಗ ನಾಸಾ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ‘ಡೀಪ್ ಬ್ಲೂ ಪ್ಯಾಚ್’ನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ. ಕಠಿಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಹ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಭಾರತದಿಂದ ಇದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ‘ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಗಡಿ ಗುರಾಣಿ’ಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಖಾಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿದೆ.

ರನ್ ಆಫ್ ಕಚ್ ಕೇವಲ ಸುಂದರವಾದ ಬಿಳಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು. ನಾವು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಫೋಟೋವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆಯೇ? ಅಥವಾ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆಯೇ? ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು. 

ಖಾವ್ಡಾ ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ: ದೇಶವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖಾಲಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ – ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ನಾವು ಅದನ್ನು ವಿನಾಶದಿಂದ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು.