ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ನೆನಪು: ಡೊಂಬರಿ ಬುರು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಗುಪ್ತ ಸತ್ಯ

ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಕೂಗುಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿವೆ – ಜಗತ್ತು ಕೇಳಿದ ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಕೂಗುಗಳು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ನಿರಾಯುಧ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡುಗಳ ಸುರಿಮಳೆಗರೆದಾಗ, ದೊಂಬರಿ ಬುರು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ 400 ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಇವು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಪುಡಿಪುಡಿಯಾದ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಂಗೆಯ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ, ಅವರ ಘೋಷಣೆ “ಅಬುವಾ ಡಿಸುಮ್, ಅಬುವಾ ರಾಜ್” (ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ, ನಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆ) ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಜೃಂಭಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಕರೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೂತುಹಾಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಡೊಂಬರಿ ಬುರು ಬೆಟ್ಟವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ದಿನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಇದು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವೇ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ “ಉಲ್ಗುಲನ್” – ಮಹಾ ದಂಗೆಯ ಬಾವುಟವನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಶತಮಾನಗಳ ಶೋಷಣೆಯ ಕೂಗು. ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಬಿರ್ಸಾನ ಬಾವುಟದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು 7,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಬಿರ್ಸಾನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಕೇವಲ ರೈತರಲ್ಲ; ಅವರು ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಬಾಣಗಳು, ಈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಿರ್ಸಾನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆ ದಿನ ಜನವರಿ 9, 1900 ರಂದು ಬಂದಿತು, ಸಾವಿರಾರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಡೊಂಬರಿ ಬುರು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು. ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳು, ತಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಆಕ್ರಮಣ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು.

ಆದರೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾಹಿತಿದಾರರು ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯುಕ್ತ ಎ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಕರ್ನಲ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮೋರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಎಚ್.ಸಿ. ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರೀ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದ ಡೊಂಬರಿ ಬುರುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡದೆ, ವಿವೇಚನಾರಹಿತವಾಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. ಕಿರುಚಾಟ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ದೇಹಗಳು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವು. ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಸುತ್ತಿನ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 400 ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು; ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಗುಂಡುಗಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸೀಳಿದವು. ಹೇಗೋ, ಬಿರ್ಸಾ ಅವರ ಒಡನಾಡಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆದು ಬಾರ್ತೋಡಿಹ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.

ಗುಪ್ತ ಸತ್ಯ: 400 ಜೀವಗಳು 12 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದವು

ಡೊಂಬರಿ ಬುರು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೀಡಿದ ತೆರೆದ ಗಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ವಾಸಿಯಾಗದ ಗಾಯವಾಗಿದೆ. ಆ ದಿನ, ಹಾದಿ ಮುಂಡಾ, ಮಝಿಯಾ ಮುಂಡಾ, ಹೋಪಿನ್ ಮಾಂಝಿ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಇತರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರೆಮಾಡಿ 12 ಸಾವುಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೇವಲ ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಹುತಾತ್ಮರ ಗುರುತು ಮತ್ತು ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದರು.

ಆದರೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆ 400 ಹುತಾತ್ಮರು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂಡಾ ಯುವಕರು ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಅವರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ: ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಕ್ರೌರ್ಯದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಬಿರ್ಸಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಹತ್ತಿರದ ಸಹಚರರಾದ ಹಾಥಿರಾಮ್ ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗ್ರೈ ಮುಂಡಾ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿದರು.

ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಪತನ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆ

ಬಿರ್ಸಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಗೆ ಸಿಗದೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 1900 ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ರಾಂಚಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಿತ್ಯ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಜೂನ್ 9, 1900 ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಿತೂರಿಗಾರರು ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ಅವರ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಕಾಲರಾದಿಂದ ಸತ್ತಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವರು ಮುಂಡಾರಿಗೆ ವಿಷಪ್ರಾಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಸಾವು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹತ್ಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ 25 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಡೊಂಬರಿ ಬುರು ಇಂದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ

ಇಂದು, ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೇವಲ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರಲಿಲ, ಬದಲಾಗಿ ಡೊಂಬರಿ ಬುರುವಿನಂತಹ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳು ನಡೆದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ ಕಾಡುಗಳಿಂದಲೂ ಬಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇತಿಹಾಸವು  ಒಂದಿಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ, ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲೂ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಜನರಂತಹ ಅನೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.