ದೇಶಭಕ್ತನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನೇ ಮಾರಿದ್ದರು ಈ ವಕೀಲ

ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಮೇ 2, 1908 ರ ಅಲಿಪೋರ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಚಾರಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಘೋಷ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್, ವಕೀಲರಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕನಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಿತೂರಿ – ಅರಬಿಂದೋ ಅವರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ, ಅರಬಿಂದೋ ಘೋಷ್ ಕೇವಲ ಹೆಸರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ – ಅವರು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಭಾರತೀಯ ಯುವಕರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು ಎಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯನ್ನು ನಡುಗಿಸಿತು. ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತಾದರೂ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ‘ಅಲಿಪೋರ್ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣ’ದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿತು. 40 ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಬಿಂದೋ ಅವರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ‘ಬಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅರಬಿಂದೋ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿ ಬಾಂಬ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು. “ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ” ಎಂದು ಆಗಿನ ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಂಟೋ ಅರಬಿಂದೋ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪುರಾವೆಗಳ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರು ಸುಳ್ಳಿನ ಜಾಲವನ್ನೇ ಹೆಣೆದು ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಅವರು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ನಾರ್ಟನ್ ಎಂಬ ಅಸಾಧಾರಣ ವಕೀಲರನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 400 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದರು, ಅದು ಆ ಯುಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ವಕೀಲ ದಾಸ್ ಅವರು ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಅವರನ್ನು “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪ್ರವಾದಿ” ಎಂದು ಕರೆದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ಅದ್ಭುತ ಕಾನೂನು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾದರೂ, ‘ಪ್ರವಾದಿ’ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಬೀಚ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ದಾಸ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಪೊಲೀಸರ ಪ್ರಕಾರ, ಅರಬಿಂದೋ ಬಳಿ ದೊರೆತ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಚರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪಿತೂರಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಲ ವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರತಿವಾದದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅರಬಿಂದೋ ಅವರನ್ನು ಬಾಂಬ್ ಪಿತೂರಿಗಾರನಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದಾಸ್ ಅವರ ಪ್ರತಿವಾದದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಇದು.

ತ್ಯಾಗ: ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಬಡತನದವರೆಗೆ

ವಕೀಲ ಚಿತ್ತರಂಜನ್  ದಾಸ್ ಈ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು. ಮೇ 1908 ರಿಂದ ಮೇ 1909 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸ್ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರ ಹಣ ಖಾಲಿಯಾದ ಕಾರಣ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ದೇಶಭಕ್ತನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಈ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ  ದಾಸ್ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದರು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಹಾಲು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಡೆಯಲು ಹೆಣಗಾಡಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ‘ದಿವಾಳಿ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಅವರು ಅರಬಿಂದೋ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಸರೋಜಿನಿ ಘೋಷ್ ಅವರಿಂದ ಒಂದು ಪೈಸೆಯನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. “ನಾನು ಇದನ್ನು ನನ್ನ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ” ಎಂಬ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ವೃತ್ತಿ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ

ಈ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್‌ಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು ‘ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯವಾದಿ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅನೇಕರು ಅವರನ್ನು “ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಕೀಲ” ಎಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡಿದರು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಕೀಲರು ಸಾವಿರಾರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದಾಗ, ದಾಸ್ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ 15 ರಿಂದ 18 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಭರವಸೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅರಬಿಂದೋ ಘೋಸ್ ಅವರ ಜೀವನ ಒಂದು ಕಡೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕ ಪಿತೂರಿಗಳು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಒತ್ತಡವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದರು.

ದೇಶಬಂಧುವಿನ ಪರಂಪರೆ

ಅಲಿಪೋರ್ ಪ್ರಕರಣವು ಅರಬಿಂದೋ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವು ಕ್ರಮೇಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾದಿಯತ್ತ ಬದಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು. ಅವರ ಹೆಸರು ಕಾನೂನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಲಿಪೋರ್ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರವಿಂದರಿಗೆ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ‘ಮಾಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್’ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಜನರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ದೇಶಬಂಧು’ ಎಂದು ಕರೆದರು.