ಕರ್ತಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಸರಭಾ- ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ‘ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ

ಕರ್ತಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಸರಭಾ… ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ‘ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ’. ಅಪರೂಪದ ಪ್ರತಿಭೆ, ಈ ‘ಡಬಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ’ ಕೇವಲ 19 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಅವನ ಪ್ರಯಾಣವು ಕೇವಲ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ‘ನೆಲದಿಂದ ಆಕಾಶದವರೆಗಿನ’ ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು!

ಅವಮಾನದಿಂದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾದ!

ಈ ಕಥೆ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 1912 ರಲ್ಲಿ, ಸರಭಾ ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅವನು ಎದುರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅನುಭವ ಅವಮಾನ. ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು “ನೀವು ಗುಲಾಮ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಬಂದವರು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವನ ರಕ್ತ ಕುದಿಯಿತು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಷ್ಟೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಗಳಿಸಿದರೂ, ‘ಗುಲಾಮ’ ಎಂಬ ಕಳಂಕ ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಸರಭಾ, ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ‘ಗದರ್’ (ದಂಗೆ) ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವನು ಕೇವಲ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅಸಾಧಾರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞ  ಮತ್ತು ಅವನ ಹೋರಾಟ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಿತು.

ಸೈಕಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ

ಆ ತಂತ್ರದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ‘ಸೈಕಲ್’. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸೈಕಲ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಸರಭಾ, ಆ ಸೈಕಲ್ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಚಕ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸೈಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ‘ಗದರ್’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ. ಸಾವಿರಾರು ವಲಸಿಗ ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದ ಅವನು ಕೇವಲ 18 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 10,000 ಸಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. “ನಾವು ಗುಲಾಮರಲ್ಲ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳು, ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದ. ಆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸರಪಳಿಯಂತಹ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ಅವನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1915 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದ.

ಸರಭಾ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 21 ಅನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಗೆ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ. ಸಾವಿರಾರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಅದಾಗಲೇ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು, ಅವನು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮೊಘಲ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಜಬ್ನೆವಾಲ್‌ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ತಂದ ರಾಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಅವನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಲುಧಿಯಾನ ಬಳಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಸರಭಾ ಕೇವಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಲ್ಲ; ಅವನು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ‘ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಮೈಂಡ್’ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದ!

ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಯೋಜನೆಯ ರಹಸ್ಯ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವಂತಾಯಿತು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಸರಭಾ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ, ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. ತನ್ನ ಸಹ ಯೋಧರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಓಡಿಹೋಗುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಮಾರ್ಚ್ 2, 1915 ರಂದು ಚಕ್ರಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಅವನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು.

ನಂತರದ ‘ಲಾಹೋರ್ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣ’ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಈ 19 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗನ ವಾದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. “ಬಂದೂಕುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳುವವರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವರು ಬಾಂಬ್‌ಗಳ ಘರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಅಹಿಂಸೆ ದುರ್ಬಲರ ಆಯುಧ. ನನ್ನ ದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಗುಂಡಿಗೆ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ನನ್ನ ರಕ್ತವು ಸಾವಿರಾರು ಸರಭಾಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವನು ಘರ್ಜಿಸಿದ.

ಆಕಾಶದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ… ಸರಭಾ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು

19 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಲಾಹೋರ್ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರಭಾಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ, ಆ ದಿನ ಬಂದಿತು – ನವೆಂಬರ್ 16, 1915, ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಮುಖಗವಸು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಅವರನ್ನು ತಡೆದ. “ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಡಿ… ನನಗೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಿಡಿ” ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ, ತಲೆ ಎತ್ತಿ… ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಅವನು ಶಾಶ್ವತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡ.

ಇಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಜಾಲವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರಭಾನನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದರು: “ಎಲ್ಲಾ ದಂಗೆಕೋರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಈತ” ಎಂದು. ಅಲ್ಲದೇ ಇವನ ದೇಹವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಭಯಪಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ದಹನ ಮಾಡಿದರು. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ, ಅವನ ಸಮಾಧಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಅವನ ಮರಣದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಸರಭಾನ ಫೋಟೋವನ್ನು ತನ್ನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ… ಆ ಹುಡುಗ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್. ಸರಭಾ ನೀಡಿದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಆಯುಧವಾಯಿತು. ಸರಭಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ… ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೀತಿಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಅಜೇಯ ಆಯುಧ!