ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರು ಈಗಲೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ, ಅದುವೇ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಠೋರ ಯೋಧ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಹೆಸರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಛತ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಧೀರ ಯೋಧ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವುದು ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಗುರುತು, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲದ ಗುರುತು. ಅದು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸನ ಗುರುತು. ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಧ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, “ಸಂಸ್ಕೃತ ಯೋಧ” ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಲೇಖನಿ ಕತ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಹರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, “ಬುದ್ಧಭೂಷಣಂ” ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಅವರ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇತಿಹಾಸವು ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಅವರ ಧೈರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಮೂಲಕವೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಮೇ 14, 1657 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಹಾನ್ ಮರಾಠಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ ಸಾಯಿಬಾಯಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅವರ ಅಜ್ಜಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ, ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಬ್ರಜ್, ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು. ಸಂಭಾಜಿ ಈ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಮಾಜಿ ಪಂಡಿತರಿಂದ ಪಡೆದರು, ನಂತರ ಕವಿ ಕಲಾಶ್, ಮಹಾಕವಿ ಭೂಷಣ್, ಗಗಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕೇಶವ್ ಪಂಡಿತ್ ಅವರಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅವರು ಅವರಿಗೆ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತಗಾರ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾವೆಯೆಂದರೆ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯ “ಬುದ್ಧಭೂಷಣಂ”. ಈ ಪಠ್ಯವು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಆಡಳಿತ, ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಲವು ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧಭೂಷಣವನ್ನು ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಆದರ್ಶ ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಗಳು, ಖಜಾನೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯವು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಮತೋಲನದಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಕೇವಲ ಧೀರ ಯೋಧರಲ್ಲ, ಆಳವಾದ ಚಿಂತಕ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ನುರಿತ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಶೌರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗಡಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲಿತ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪಠ್ಯವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಬುದ್ಧಭೂಷಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಭಾಜಿ ಬ್ರಜ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೈಕಭೇದ್, ನಖ್ಶಿಖ್ ಮತ್ತು ಶತಶತಕದಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಆಳವಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಮರಾಠಾ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಅವರ ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಹ ಪೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅವರ ತಂದೆ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ನೀತಿಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಅಪರೂಪದ ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನೀತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದಲೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಬುದ್ಧಭೂಷಣವು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಕೇವಲ ಯೋಧರಲ್ಲ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಆಡಳಿತಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪಠ್ಯ.
ಇಂದು, ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಗುರುತನ್ನು “ಸಂಸ್ಕೃತ ಯೋಧ” ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಅವರ ಕತ್ತಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅವರ ಲೇಖನಿಯು ರಾಜ್ಯಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವೀರ ಯೋಧ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಈ ಹೆಸರು, ಇತಿಹಾಸದ ಮಹಾನ್ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಮರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇತಿಹಾಸವು ಅವರನ್ನು “ಸಂಸ್ಕೃತ ಯೋಧ” ಎಂದು ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಆಡಳಿತಗಾರ.
Admin
ಸಮಾಜದ ಉತ್ತಮ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ಸ್ವೀಕರಿಸಿ. ನೀವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ನಾವು ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಜ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದೆ ತಲುಪಿಸುವವರು ನಾವಾಗಬಾರದೇಕೆ?
ನ್ಯೂಸ್ 13 ಸಮಾಜದ ಧನಾತ್ಮಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀವೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ.
News13 strives to publish and promote positive news/happenings and nationalistic thoughts. Join hands with us in this constructive cause. We hope and expect your co-operation in this objective of broadcasting news that shall keep up with quality journalism.
