ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತ್ತು ಬಸಂತ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ!

ದೆಹಲಿಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಗೊತ್ತೆ? ಹಳೆಯ ದೆಹಲಿಯ ಕಿರಿದಾದ ಬೀದಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಆ ಕಥೆ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ, ಆದರೆ ಕ್ರೂರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಎದೆಯೊಳಗಿಟ್ಟು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುವಕನ ಸಾಹಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಹೆಸರು ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್. ಅವರನ್ನು ಮೇ 11, 1915 ರಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಅಂಬಾಲಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಎಂದಿಗೂ ಕನಸಲ್ಲೂ ಊಹಿಸದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.

ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಗುರುತು ಬಿಟ್ಟ ಕ್ಷಣ. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಎಂದಿಗೂ ಊಹಿಸದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಘಟನೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 1912 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ದೆಹಲಿಯ ಮೂಲಕ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೆಹಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಬಯಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಯಾರೂ ವಿರೋಧಿಸಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ, ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ವಿನಿಫ್ರೆಡ್ ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋದರು, ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪರಿವಾರವು ನಡೆಯಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಅವರು ದೆಹಲಿಯ ಚಾಂದನಿ ಚೌಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜಬಲ್ಪುರದ ಮದನ್ ಮಹಲ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದುರಹಂಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾದ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅದಾಗಲೇ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಇದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕದೆ ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇಷವು ಕೇವಲ ಮರೆಮಾಡಲು ಅಲ್ಲ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಆಗಲೂ, ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ವಿಶ್ವಾಸ್‌ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾಯದಿಂದಲೇ ತುಂಬಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ತಪ್ಪು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹಠಾತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಜಿತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಉದ್ದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮೌನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು.

ಭಾರಿ ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ, ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಅವರ ಮೆರವಣಿಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು. ವೈಸ್ರಾಯ್ ಆನೆ ಚಾಂದನಿ ಚೌಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಬಾಂಬ್ ಎಸೆದರು. ವೈಸ್ರಾಯ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆನೆಯ ಹೌಡಾದ ಹಿಂದೆ ಬಾಂಬ್ ಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವೈಸ್ರಾಯ್ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಅನೇಕ ಆಳವಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಈ ದಾಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಎಸೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಬಾಂಬ್, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಹಿಂದೆ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಅದೇ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತನಿಖೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಲಾಹೋರ್, ಬನಾರಸ್, ಲಕ್ನೋ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1914 ರಲ್ಲಿ ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮೇ 11, 1915 ರಂದು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾಸ್ ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ಹೋರಾಟವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಹ ನೇರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಇಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುವಕ ಕೂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು, ದೆಹಲಿ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಭಾರತವು ಈಗ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.