ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿದೇಶಿ ಮೋಹ ತ್ಯಜಿಸಿ ಖಾದಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ 

1861 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸುಖದ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ತಂದೆ  ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗಲೇ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದ ಮೂಲಕ, ಮೋತಿಲಾಲ್ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಅಲಹಾಬಾದ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಅವರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಗಳ ಅವಿರತ ಪ್ರಯತ್ನವು ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವಕೀಲರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾದಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಖ್ಯಾತಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.

ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸೊಬಗಿನ ಜೀವನ ಬಂತು. ಅವರ ವಾರ್ಡ್ರೋಬ್ ಉತ್ತಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಟ್‌ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಅವರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನಂದ್ ಭವನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಭವ್ಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಗಣ್ಯರ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತಹ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಸಹಕಾರವು ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು  ಆಶಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯವು ಅವರಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಆದರೆ ಅವರ ಜೀವನವು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸೊಬಗಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

1919 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ರೌಲಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಇದು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾನೂನಿನ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದವು. ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದುರಂತ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.

1919 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13 ರಂದು, ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆಯಿತು. ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಾಯುಧವಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸೈನಿಕರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು.

ದೌರ್ಜನ್ಯದ ತನಿಖೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಬದುಕುಳಿದವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮಾಡಿದರು.

ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ, ನಿರ್ಗಮನಗಳನ್ನು ತಡೆದ ಸೈನಿಕರು, ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದ ಗುಂಡುಗಳ ಸುರಿಮಳೆ – ಭಯಾನಕ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಮೋತಿಲಾಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಶವಗಳ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನಂತರದ ಮೌನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಗಾಯಾಳುಗಳ ಕೂಗು ಮಾತ್ರ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ದೇಹ ನಡುಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಜೀವನ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಅಸಹನೀಯವೆನಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಂಬಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಾದಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ ಕಾಣ ತೊಡಗಿದವು, ಕೋಪವು ಅಪನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಮೂಲಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರಿಗೆ ಈ ಕ್ಷಣ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಯಿತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೊಗಸಾದ ವಿದೇಶಿ ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು, ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಬಂದ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಎಸೆದರು, ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾದ ಸರಳವಾದ ಖಾದಿಯನ್ನು ಧರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಅವರನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಅನೇಕರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿತು. ಆನಂದ್ ಭವನದ ಭವ್ಯ ಮನೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಕೀಲ ಮೋತಿಲಾಲ್‌ ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು.

ಹೀಗೆ, ಅವರ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಜೀವನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅಧಿಕಾರದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.