ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಧಿಕ್ಕಿರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು ಲಾಲಾ ಹರ್ ದಯಾಳ್

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಯುವಕರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಲಾಲಾ ಹರ್ ದಯಾಳ್. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.

1907ರಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲಾದ £200 ವಾರ್ಷಿಕ) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಲಾಲಾ ಹರ್ ದಯಾಳ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆದರ್ಶಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 1907ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, “ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣವು ನಮ್ಮನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಶ್ಯಾಮಜೀ ಕೃಷ್ಣ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಇಂಡಿಯಾ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ, ವೀರ್ ಸಾವರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಿದರು.

1911ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಹರ್ ದಯಾಳ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಟಾಕ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ (ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರ, 1912ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ) ಪಂಜಾಬಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ರೈತ ಜವಾಲಾ ಸಿಂಗ್ (ಸ್ಟಾಕ್ಟನ್ ಗುರುದ್ವಾರದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಸಾಹಿಬ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1912ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾದ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಭಾರತದಿಂದ (ಹಿಂದೂ, ಸಿಖ್, ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮಾನವಾಗಿ) ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಆರು ಯುವಕರಿಗೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಬರ್ಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಶುಲ್ಕ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ: ವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಹರ್ ದಯಾಳ್ ಅವರ ಸೋದರಮಾವ ಗೋವಿಂದ್ ಬಿಹಾರಿ ಲಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಗದರ್ ಪಕ್ಷದ ರಚನೆಗೆ (1913) ಮೂಲವಾಯಿತು—ಸ್ಟಾಕ್ಟನ್ ಗುರುದ್ವಾರವೇ ಅದರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೂ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಟಾಕ್ಟನ್ ಗುರುದ್ವಾರವು ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ, ಸಿಖ್ ಯುವಕರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಹರ್ ದಯಾಳ್ ಅವರ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು “ಗುಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಬಲ್ಲದು” ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ತ್ಯಾಗ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.