ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು ವಾಸುದೇವ್ ಬಲವಂತ್ ಫಡ್ಕೆ

1879 ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಥೆ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಇದು ಕೇವಲ ಕನಸಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಲಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಿರ್ಭೀತ ನಾಯಕ ವಾಸುದೇವ್ ಬಲವಂತ್ ಫಡ್ಕೆ. ಅವರ ಜೀವನದ ಈ ಘಟನೆ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸತ್ಯದ ಧಗಧಗಿಸುವ ಸಾಕ್ಷಿ.

1857ರ ದಂಗೆಯ ವೈಫಲ್ಯ: ನಿರಾಶೆಯ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಂಡಾಯದ ಬೀಜ

1857ರ ದಂಗೆಯ ವೈಫಲ್ಯದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕ್ಷಾಮ, ಭಾರೀ ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆ ದೂರದ ಕನಸಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಫಡ್ಕೆಯವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೇವಲ ಕನಸಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಪರಿಹಾರ. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು: ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಆಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥರೇ? ಕೆಲವು ನೂರು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ತಮಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ?

ಬರಗಾಲದ ಜ್ವಾಲೆ: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಉರಿದ ಕಿಡಿ

1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಸಮಸ್ಯೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಫಡ್ಕೆ ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಉರುಳಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಾನಾಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು – ಭಾರತೀಯರ ಬಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ, ಅವರ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿದಾಗ ಫಡ್ಕೆ ನಿರಾಶೆಗೊಳಗಾದರು. ಸೂರ್ಯ ಎಂದಿಗೂ ಮುಳುಗದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಫಡ್ಕೆಯೊಳಗಿನ ಕಿಡಿ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದರು. ಲಹುಜಿ ಉಸ್ತಾದ್ ಸಾಲ್ವೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು – ಇತಿಹಾಸದ ತಿರುವು ಮೂಡಿದ ಕ್ಷಣ ಇದು.

ಶಿಸ್ತಿನ ಸೈನ್ಯದ ರಚನೆ: ತ್ಯಾಗದ ಆಯುಧಗಳು

ಸುಮಾರು 300 ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಫಡ್ಕೆ ಶಿಸ್ತಿನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈನ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಯೋಧರ ಗುಂಪು. ಅವರಿಗೆ ಬಂದೂಕು, ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸೈನ್ಯದ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಯುದ್ಧವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಜೇಯರಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಸೈನ್ಯ ನಡೆಸಲು ಹಣದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯಾಗುವ ಬದಲು, ಫಡ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತೆರಿಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಫಡ್ಕೆಯ ಸೈನ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಖಜಾನೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಣವನ್ನು ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ದಾಳಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶ: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಪತ್ತು ಈಗ ಭಾರತೀಯ ಜನರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ, ಯಾರಾದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಭಯದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು – ಈಗ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಜನರಲ್ಲ.

1879ರ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕ್ಷಣ: ಮೊದಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹುಟ್ಟು

1979ಲ್ಲಿ ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಹನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು. ಫಡ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೈನ್ಯ ಧಮ್ರಿ ಮತ್ತು ತೋರನ್ ನಂತಹ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಘೋಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಕಿರೀಟವಿಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿತ್ತು. ಫಡ್ಕೆಯ ಆದೇಶಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾದವು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯರು ಹೋರಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದೂ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು.

ಬಲವಂತ್ ಫಡ್ಕೆಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯೋಗ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಅದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಫಡ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸಿ, ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಜುಲೈ 20, 1879ರಂದು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರೋಹದ ನಡುವೆ ಬಲವಂತ್ ಫಡ್ಕೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟ: ಜೈಲಿನ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಮರತ್ವ

ಕಾಲಾಪಾನಿಯ ಶಿಕ್ಷೆ, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಮಾನವೀಯ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಫಡ್ಕೆಯ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಆಡೆನ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಉಳಿದವು, ಅವರನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಫಡ್ಕೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 1883ರಂದು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ವಾಸುದೇವ್ ಬಲವಂತ್ ಫಡ್ಕೆಯ ಕಥೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿ ಧೈರ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅವರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯೋಗ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿತು, ಅದು ನಂತರದ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿತು. ಇಂದು, ಈ ಮರೆತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ – ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬುನಾದಿ.