ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ಬಂಧನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮೋದಿ

ಅದು ಜೂನ್ 25 ಮತ್ತು 26, 1975 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ, ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಿದರು. ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಪತ್ರಿಕಾ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ದಮನಕಾರಿ ಕ್ರಮವು ತ್ವರಿತವಾಗಿತ್ತು – ಆಗಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್‌ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು, ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು. ಸಂಘವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಹ ಕಂಬಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಈ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ನಡುವೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಡವಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಕಥೆ ತೆರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು – ಒಬ್ಬ ಯುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ. ಆಗಷ್ಟೇ ಅವರಿಗೆ 25 ವರ್ಷ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮುಸುಕಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಅವರು ಕೋಡೆಡ್ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಏಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು?

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ 1971 ರ ಚುನಾವಣಾ ವಿಜಯವನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ, ಅನೇಕರು ನಂಬಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಮೇಲಿನ ದಮನವು ಹಠಾತ್ ಕ್ರಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಿಸುವ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು, ದಿ ಮದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಆರ್. ಮಲ್ಕಾನಿ ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮುಖಪುಟದ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. 77 ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ 23,015 ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಏಕೆ? 

ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಕೇಡರ್ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಆಗ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಲ್ಲದ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದರು.

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಭೂಗತ 25 ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕೇವಲ 25 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ರಹಸ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು. “ಪ್ರಕಾಶ್” ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಭೂಗತ ಪ್ರತಿರೋಧ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕೊಂಡಿಯಾದರು. ‘ಆಪತ್ಕಲ್ ಮೇ ಗುಜರಾತ್’ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಬಂಧನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ  ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: ಸಿಖ್, ಸನ್ಯಾಸಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ಅವರು ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರು, ನಿಷೇಧಿತ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಗಾವಲು ನೀಡಿದರು, ಬಂಧನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರು.

ಭೂಗತ ಚಳುವಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗುಜರಾತ್ ಅನ್ನು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿರೋಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುದ್ರಣವು ಕೇವಲ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು, ಈ ಕರಪತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರು ಕ್ಷೌರಿಕ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ರೈಲು ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಕೋಡೆಡ್ ವಿತರಣಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವವರೆಗೆ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

 ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೋದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಿಖ್ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ ಮೋದಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪೊಲೀಸ್ ತಂಡ ಬಂದಿತು. ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಅವರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು, “ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯಾರಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?” ಮೋದಿಜಿ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರು. ಚಾಣಾಕ್ಷ ಉತ್ತರದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. 

ಇತಿಹಾಸದ ನೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ

1977 ರಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರತಿರೋಧದ ಗೋಚರ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು. ನಾಯಕರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ಗೋಚರ ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪದರವಿತ್ತು, ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. 25 ವರ್ಷದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಎಂದೂ ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ಅವಧಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಬಹುತೇಕ ಸಾಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು.