ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನೇ ಗುರಾಣಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದರು

ಇದು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆ. ಪುಣೆಯ ಬಳಿಯ ಲೋಹ್‌ಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ ಮಹಾರಾಜರ ಹರಿಕಥೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ದಿನ, ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಲೋಹ್‌ಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಉದ್ವಿಗ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ನಡುವೆ, ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಹರಿ-ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳ ಗೊರಸುಗಳ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆ ಕೇಳಿತು. ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು. ಡೋಲು, ಸಿಂಬಲ್ ಮತ್ತು ಹರಿ-ಕೀರ್ತನೆಯ ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಹರಿ-ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಭಯಭೀತರಾದರು. ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರೂ ಇದ್ದರು. ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ಅಪಾಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಈಗ, ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸ ಸಂತರ ಹೆಗಲೇರಿತು.

ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ ಯಾರು? ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಿದರು? ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಹಿಂದೂ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲ ಸ್ವತಃ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರನ್ನು ಏಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿದೆ.

ಶಿವಾಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ತನಂತೆ ಕಥೆ ಕೇಳಲು ಕುಳಿತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯದ ಬೆದರಿಕೆಯೂ ಅವರ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. ಒಂದು ಕಡೆ ಶತ್ರುಗಳ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅವರ ಭಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುರಾಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಗವಾನ್ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. “ಓ ದೇವರೇ! ಉಳಿಸು, ಉಳಿಸು, ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ.” ಅವರ ಕರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಹರಿಯ ಭಕ್ತರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳ ಶತ್ರುಗಳ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಆತಂಕಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ, ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಮುರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ವೇಗ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವರ ಭಕ್ತರ ಧೈರ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸಹ ಅವರ ನಡುವೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರು ಕಥಾ ಪಂಡಲ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಒಂದು ಪವಾಡ ಸಂಭವಿಸಿತು: ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಶಿವಾಜಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ, ಭಗವಾನ್ ಪಾಂಡುರಂಗ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಥಾ ಪಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದ.

ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಠ್ಠಲ, ಶಿವಾಜಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು 20 ಅಡಿ ನಡೆದ ನಂತರ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಬೆಳೆಯಿತು. ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ತಮ್ಮ ಅಭಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ, ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸಂತರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಲವಾರು ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಕಾರಾಮ ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವು ತನಗೆ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಎಂದು ಕರೆದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಈ ನಿರಾಕರಣೆಯೇ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ರಾಜನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅವನ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಮನಸ್ಸಿನ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವರು ಜೂನ್ 6, 1674 ರಂದು ಹಿಂದವಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.