ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ: ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಿದರು?

ಮೇ 18, 1974. ಪೋಖ್ರಾನ್ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಂತೆಯೇ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ನಿಶ್ಯಬ್ಧ ಮರಳಿನ ಕೆಳಗೆ, ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಘಟನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನಿರ್ಧಾರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಖ್ಯಾತ ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ. ಪೋಖ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದು ನಡೆದಿದ್ದು ಕೇವಲ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ತನ್ನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆ. ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಕ್ತಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಮಣ್ಣ.

1962 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ ಗಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಬಿಟ್ಟಿತು. ನಂತರ, 1964 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತಕ್ಕೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒತ್ತಡದ ಭಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ ಒಬ್ಬರು. ಹೋಮಿ ಭಾಭಾ ಅವರ ನಂತರ ರಾಮಣ್ಣ ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಏರಿದರು.

ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ ಬಳಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತ್ತು: ಭಾರತವು ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೇಗೆ ತೋರಿಸುವುದು? ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅವರ ಉತ್ತರ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ವಿಧಾನ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿತ್ತು.

ರಹಸ್ಯ ಕೆಲಸ

ಪೋಖ್ರಾನ್ -1 ರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಗೌಪ್ಯತೆ. ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವು ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಸುಮಾರು 75 ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಹೊರಗೆ ಸರಳ ಚಲನೆಯಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಗುಪ್ತಚರ ಉಪಕರಣ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಮಾನಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ ತಂಡ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ‘ಮೈಂಡ್ ಗೇಮ್’. 

ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ ನೇತೃತ್ವದ 75 ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹೆಣೆದ ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಯಾವುದೇ ನಾಟಕ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ನಿಯಂತ್ರಣವಿತ್ತು. CIA ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಪೋಖ್ರಾನ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಮಣ್ಣನ ಇಡೀ ತಂಡವು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರು “ನಾವು ಬಾವಿ ತೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಇಷ್ಟು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚಿಂತನೆ ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಗೂಢಚಾರರು ಕೂಡ ಕನಸಲ್ಲೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ನಾಯಕತ್ವ ಎಂದರೆ ಧೈರ್ಯ (ದಿ ರಿಸ್ಕ್ ಟೇಕರ್)

ರಾಮಣ್ಣನನ್ನು “ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿ”ಯಾಗಿ ನಾವು ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ನಾವು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಗೌರವ. ನಾವು ಅವರನ್ನು “ಮಹಾನ್ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಯೋಧ” ಎಂದು ನೋಡಬೇಕು. ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗೆಲುವು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಯಕತ್ವದ ಗೆಲುವು. ಪ್ರಯೋಗ ವಿಫಲವಾದರೆ ಏನು? ಜಗತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಪಾಯ ಎರಡರ ನಡುವೆ – ರಾಮಣ್ಣ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ ಎಂದರೆ ನಿರ್ಭೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವವನು. ರಾಮಣ್ಣ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಭಾರತದ ಸದೃಢ ದೇಶ ಎಂದು ಜಗತ್ತು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.

ಈ ಕಥೆಯ ಮಾನವೀಯ ಅಂಶ ಅದು. ರಾಮಣ್ಣ ಕೇವಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಲ್ಲ; ಅವರು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲಸವನ್ನು, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರು.

ಬುದ್ಧ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು: ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ! 

ಮೇ 18, 1974 ರಂದು, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:05 ಕ್ಕೆ, ಪೋಖ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಭೂಗತ ಸ್ಫೋಟದ ಮೂಲಕ, ದೇಶವು ತನ್ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು. ಆಗ ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋದ ಸಂದೇಶವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ “ಬುದ್ಧನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಗುಳು ನಕ್ಕಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದೇ ದಾಖಲಾಯಿತು.

ಆ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘನತೆ ಇದೆ. ಭಾರತವು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತವಿದೆ. ಬುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಬಂದ ಈ ಸಂದೇಶವು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರತಿಭೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ತಂಡದ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಅವರು ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ದೇಶಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ನೀಡಿದರು.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪೋಖ್ರಾನ್-1 ರ ಕಥೆ ರಾಮಣ್ಣ ಇಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ದಿನ ಪೋಖ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಆಕಾರ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ. ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ ಹೆಸರು ಎಂದಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಭದ್ರತಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಕಿದ ಅಡಿಪಾಯ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಎಂದರೆ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಪೋಖ್ರಾನ್ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಆ ಬೆಳಕಿನ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ರಾಜಾ ರಾಮಣ್ಣ. ಅವರ ಕಥೆ ಕೇವಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ದೇಶವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗೌರವಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿತ ಕ್ಷಣ ಅದು. ಜುಲೈ 10, 1926 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅವರನ್ನು 1975 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.