ಸಲ್ಹೇರ್ ಕೋಟೆ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ– ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮರವಾದ ಘಟನೆ

ಸಲ್ಹೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಪೇಷ್ವೆ ಮೊರೋಪಂತ್ ಪಿಂಗಳೆ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15,000 ಮಂದಿ ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯವು ಮೊದಲು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮೊಘಲ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು – ಔಂಧ, ಪಟ್ಟಾ, ತ್ರಿಂಬಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು. ಪ್ರತಿ ಕೋಟೆಯ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ಮೊಘಲರ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಸಂದೇಶಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಸಲ್ಹೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಒಂಟಿಯಾಯಿತು.

ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪರಾವ್ ಗುಜರ್ ಮತ್ತು ಆನಂದರಾವ್ ಮಕಾಜಿ ಅವರಂತಹ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಮೊಘಲ್ ಗಸ್ತು ಯೋಧರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿ, ಅವರ ಗಮನವನ್ನು ಚದುರಿಸಿ, ಸಲ್ಹೇರ್‌ನ ಕಾವಲುಗಾರ ಫತುಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌ಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಬರಲಾರದು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಜನವರಿ 4, 1671 ರ ರಾತ್ರಿ – ಚಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದ್ದರು. ಮರಾಠಾ ಯೋಧರ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳು ಕೋಟೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಗ್ಗದ ಏಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಏರಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಪರ್ವತದ ಸ್ನಾಯು ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಆಯುಧ – ಇದೇ ಅವರ ಏಕೈಕ ಆಯುಧವಾಗಿತ್ತು.ಮೊದಲ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರು ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗಲೇ ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿತ್ತು. ಮರಾಠರು ಈಗಾಗಲೇ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಭೀಕರ ಹೋರಾಟ ಶುರುವಾಯಿತು. ಫತುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅವರ ನಂತರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮೊಘಲ್ ರಕ್ಷಕರು ತತ್ತರಿಸಿದರು. ಫತುಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌ರ ಸೋದರ ಮಾವನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಸಲ್ಹೇರ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಉತ್ತರದ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರಾಠರು ಗುಜರಾತ್, ಖಾಂಡೇಶ್ ಮತ್ತು ಸೂರತ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊಘಲರಿಗೆ ಇದು ತಮ್ಮ ಆಧಿಪತ್ಯದ ರಕ್ಷಣಾ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯ ಪತನದಿಂದ ಮರಾಠರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ ತೆರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವಾಯಿತು.

ಈ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ದಾಳಿಯು ಕೇವಲ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿಲ್ಲ – ಮರಾಠರ ಧೈರ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೋರಿಸಿತು. ಇದೇ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಲ್ಹೇರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಮೊಘಲರನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿ ಕಾದಾಟದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು – ಇದು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಘಟನೆ.