ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಔರಂಗಜೇಬನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು ಗುಜರಾತಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು

17ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಕಥೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರೂರ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಸೈನ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಗುಜರಾತಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ಸೂರತ್‌ನ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕಥೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರವಾದ ಸೂರತ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ದೂರ ಹೋದರು. ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏಕೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು? ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿಗಳು ಔರಂಗಜೇಬನ ದುರಹಂಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದರು?

ಈ ಕಥೆ 1658ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಔರಂಗಜೇಬ್ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದ ವರ್ಷ. 1659ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವನ ಮತಾಂಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದೂಗಳ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ, ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಶ, ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ತೆರಿಗೆಗಳು ಜನರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಸೂರತ್ ಕೂಡ ಈ ಕ್ರೂರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಜೈನರು. ಔರಂಗಜೇಬ್ ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 5ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು. ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಂತೆಯೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.

ಒಂದು ಕಡೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ತೆರಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮತಾಂತರಿಸುವುದು ಔರಂಗಜೇಬನ ನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಜೈನರ ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಖಾಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ವಿಗಳಿಗೆ ಅವನು ಮುಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಇದು ಸೂರತ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರತ್‌ನ ಖಾಜಿ ನೂರುದ್ದೀನ್ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಇಬ್ಬರು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಿಸಿದನು. ಇದು ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನರ ಮತಾಂತರವಲ್ಲ; ಇಡೀ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಮಾನ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಘಟನೆಯು ಸೂರತ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ಆಕ್ರೋಶವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಔರಂಗಜೇಬನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ತಲೆಬಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಅನ್ಯಾಯ ಅಸಹನೀಯವಾದಾಗ ಸೂರತ್‌ನ ಮಹಾಜನ ಸಭೆ (ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಘ) ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸೂರತ್‌ನ ಹಿಂದೂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಭೀಮ್‌ಜಿ ಪರೇಖ್ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿರ್ಜಿ ವೋರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಇಡೀ ಸೂರತ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯವು ಒಗ್ಗೂಡಿತು. ಜುಲೈ 9, 1669ರಂದು ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು: ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಿರುಕುಳ ನಿಲ್ಲುವವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರತ್‌ನ ಹೃದಯ ಬಡಿತವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಜವಳಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು, ಧಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮೌನವಾದವು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ಇದು ಕೇವಲ ಮುಷ್ಕರವಲ್ಲ; ಔರಂಗಜೇಬನ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಶಾಂತ ಆದರೆ ಪ್ರಬಲ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೂ ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಜಿ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ವಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರಗಳು ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 23, 1669ರಂದು ಸುಮಾರು 8,000 ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಡೀ ಮೊಘಲ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂರತ್‌ನಿಂದ ಭರೂಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಸೂರತ್‌ನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಜನರು ಈಗ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೀದಿಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ನಿರ್ಜನವಾದವು ಮತ್ತು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನವು ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಗೌರವವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಾರುವ ಸಂದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿ ವರ್ಗವು ಇಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬಹುದು ಎಂದು ಔರಂಗಜೇಬನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹುಶಃ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿದವು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಗದ್ದಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಸೂರತ್ ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಯಿತು. ನಾಣ್ಯಾಲಯ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಚೇರಿಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಹರಿವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ನಗರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ವ್ಯಾಪಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಿಂದೂ ಅಥವಾ ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಔರಂಗಜೇಬ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಅವರ ಸ್ಥಾನವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಒಂದೇ ಒಂದು ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸದೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.

ಕೊನೆಗೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡಬೇಕಾದ ದಿನ ಬಂದಿತು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸೂರತ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಶ್ಚಲತೆಯು ಈ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 8,000 ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸೂರತ್‌ಗೆ ಮರಳಿ ಕರೆಯಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದಾಯವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1669ರ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೂರತ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ರಮೇಣ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು.

ಈ ಘಟನೆಯು ಕೇವಲ ಮುಷ್ಕರದ ಕಥೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಏಕತೆಯು ಔರಂಗಜೇಬ್‌ನಂತಹ ಕ್ರೂರ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ತನ್ನ ಮತಾಂಧ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ, ರಕ್ತಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಏಕತೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಮೂಲಕವೇ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪತನಗೊಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಪರೂಪದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು.