ವಿಭಜನೆಯ ದುರಂತಗಳ ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು ತೋಹಾ ಖಾಲ್ಸಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ

ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಭಯಾನಕತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನೋವು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮದಂತೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದೆ.  ಅಂದು ನಡೆದ ಹಲವು ಅಮಾನುಷ ಘಟನೆಗಳು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಎಂತಹ ತ್ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. 1947ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ಚಳಿಗಾಲದ ಕಗ್ಗತ್ತಲಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೋಹಾ ಖಲ್ಸಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆ ಒಂದು ಘಟನೆ ವಿಭಜನೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಅನುಭವಿಸಿದ ಯಾತನೆಯ ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.  ಅಂದು ಸುಮಾರು 90-93 ಸಿಖ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಕರಿ ನೆರಳು, ಅಪಹರಣದ ಭಯ ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರದ ಕ್ರೂರತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಾವಿಗೆ ಹಾರಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾವಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಹಿಂಸೆಯ ಮಾಸದ ಗಾಯ. ಗೌರವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಬಲಿದಾನದ ಭಾರೀ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತ ಹೃದಯ ವಿದ್ರಾವಕ ಘಟನೆ.

ಅದು ವಿಭಜನೆಯ ಬೀಭತ್ಸ ದಿನಗಳು. ಅಮಾಯಕ ಜನರು ರಕ್ತದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು – ಭಯದ ಅಲೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎದ್ದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧ ಜೀವಗಳು ತಮ್ಮ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

1947ರ ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷದ ವಿಷ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ (ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿ, ಅಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಜೆಹಲಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ದಾಳಿಕೋರರು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಒಂದು ಕ್ರೂರ ಜನಾಂಗೀಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಅಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇದು ವಿಭಜನೆಯ ಮುನ್ನುಡಿ – ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬದಲು ಭಯದ ಛಾಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಟ್ಟ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ತೋಹಾ ಖಲ್ಸಾ ಗ್ರಾಮವು ಸಿಖ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಶಾಂತಿಯ ಹಸಿರು ತೋಟವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಬಿಂದ್ರಾ, ದುಗ್ಗಲ್, ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಚಂದೋಕ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸುಖ ಜೀವನದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಮಾರ್ಚ್ 4-5ರಿಂದ ಹಿಂಸೆಯು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿ ಎಬ್ಬಿಸಿತು, ಮಾರ್ಚ್ 9-11 ರವರೆಗೆ ಗ್ರಾಮವು ದಾಳಿಕೋರರಿಂದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು,  ಮುಸ್ಲಿಂ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳು  ಬಂದೂಕು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಅಮಾನುಷವಾಗಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೊಳಪಡಿಸಿದರು. ಸಿಖ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮತಾಂತರವಾಗುವಂತೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ಸಿಖ್ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿಸಿದರಾದರೂ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು 200 ಮಂದಿ ಜೀವ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮದ ಬೀದಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ರಂದನಗಳ ಸದ್ದು ಕಂಪಿಸತೊಡಗಿದವು.

ಗ್ರಾಮದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೋಟೆ ಒಡೆದಾಗ, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಭಯದ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾದರು. ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಕ್ರೂರ ಕೈಗಳು, ಅಪಹರಣದ ಸಂಕೋಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮತಾಂತರದ ಕರಿ ನೆರಳುಗಳು ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದವು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಗೌರವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಆಯುಧವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು, ಸುಮಾರು 90 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು – ಮಾನ್ ಕೌರ್ ಅಥವಾ ಸರ್ದಾರ್ನಿ ಬಸಂತ್ ಕೌರ್ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ – ದುಖ್ ಭಂಜನಿ ಗುರುದ್ವಾರದ ಬಳಿಯ ಬಾವಿಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಭಯದ ಬದಲು ದೃಢತೆಯ ಬೆಳಕು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಸಿಖ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಅವರ ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಝೇಂಕರಿಸಿದವು ಅದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಬಾವಿಯ ಆಳಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು, ತಮ್ಮ ಆತ್ಮದ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ದೇಹವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಉಸಿರು ಚೆಲ್ಲಿದರು.

ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮಂದಿ ಬದುಕುಳಿದರು, ಆದರೆ ಉಳಿದವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದರಾದರು. ಶವಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಆ ದೃಶ್ಯವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಲಕಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮಾಡಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆ ದುರಂತ ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಈ ದುರಂತವು ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿತು, ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಅಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಅಗಣಿತ ದುರಂತಗಳ ನಡುವೆ ತೋಹಾ ಖಲ್ಸಾ ಬಾವಿಯು ಇಂದಿಗೂ ದುರಂತದ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಗಾಯವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.

ಭಿಷಮ್ ಸಾಹ್ನಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ “ತಮಸ್” (1974) ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿ ಟಿವಿ ಸರಣಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಉರ್ವಶಿ ಬುಟಾಲಿಯಾ ಅವರ “ದಿ ಅದರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಸೈಲೆನ್ಸ್” ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ವೈಟ್‌ಹೆಡ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಬದುಕುಳಿದವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ ಇದು “ಶಹೀದಿ”ಯ ಸಂಕೇತ – ಬಲಿದಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದ ರಕ್ತದ ಕಥೆ. ಆದರೆ ಈ ದುರಂತವು ವಿಭಜನೆಗಾಗಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟ ದುರಂತವನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವು ಇತಿಹಾಸದ ಮೌನದ ಗಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ದ್ವೇಷದ ಬಿರುಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಗಳು ಕರಗಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ.