
1978ರಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಜನಿಸಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಜನನವೇ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ. ಆಕೆ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವಳು. ಫಲವತ್ತತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅದೆಷ್ಟೋ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಆಕೆಯ ಜನನ ಒಂದು ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿತ್ತು. IVF (ಇನ್ವಿಟ್ರೋ ಫರ್ಟಿಲೈಸೇಶನ್) – ಮಾನವ ಅಂಡಾಣುವನ್ನು ದೇಹದ ಹೊರಗೆ ಫಲೀಕರಣ ಮಾಡಿ, ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ನಂತರ ಗರ್ಭಕೋಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ವಿಧಾನ ದುರ್ಗಾಳ ಜನನದಿಂದ ಮುನ್ನಲೆಗೆ ಬಂತು. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅದ್ಭುತದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಮಹಾನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತೆಯೇ ಬದುಕಿದರು. ದುರ್ಗಾಳ ಜನನ ಕೇವಲ ಉನ್ನತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಫಲವಲ್ಲ; ಅದು ಒಬ್ಬ ಅಸಾಧಾರಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಡಾಕ್ಟರ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಅದಕ್ಷ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ನಂಬುವಿರಾ? ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಿತೇ? ಉತ್ತರಗಳು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಇವೆ.
ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ – ಎಲ್ಲಾ ಅಡೆತಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿ
ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಜನನ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟವರು ಮತ್ತು IVF ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು. ಅವರು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ IVF ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು – ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಲ್ಯಾಬ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗದ ಕ್ರಯೋಪ್ರಿಜರ್ವೇಶನ್ ಯೂನಿಟ್ ಸಹ ಅವರೇ ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ತೇಜನ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟ್ ಮಾಡಿದರು, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಗೈನಿಕಾಲಜಿಕಲ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಓವೋಸೈಟ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣ-ಫ್ರೀಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ವತಃ ರಚಿಸಿದರು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಜೀವ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಾಗಿ ಅವರು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮ.
ಇನ್ವಿಟ್ರೋ ಫರ್ಟಿಲೈಸೇಶನ್ ಎಂದರೆ ಅಂಡಾಣುವನ್ನು (ಓವೋಸೈಟ್ – ಪ್ರಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅಪಕ್ವ ಅಂಡಾಣು) ದೇಹದ ಹೊರಗೆ ಫಲೀಕರಣ ಮಾಡಿ, ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ನಂತರ ಗರ್ಭಕೋಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಲವತ್ತತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಜನನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮೊದಲ IVF ಮಗುವಿನ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಡಾ. ರಾಬರ್ಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಫ್ರೆಶ್ ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದುವರಿದು – ಫಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಅಂಡಾಣುವನ್ನು ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಥಾಯಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಆಧುನಿಕ IVFನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು.
ಲ್ಯಾಬ್ ಇಲ್ಲದೆ IVF ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನಿರ್ಮಾಣ (1967–1978)
ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ IVF ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಸಹಚರರಿದ್ದರು – ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸುನೀತ್ ಮುಖರ್ಜಿ (ಕ್ರಯೋಬಯಾಲಜಿಸ್ಟ್) ಮತ್ತು ಡಾ. ಸರೋಜ್ ಕಾಂತಿ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ (ಗೈನಿಕಾಲಜಿಸ್ಟ್).
ಕ್ರಯೋಬಯಾಲಜಿ ಎಂದರೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ – ಫ್ರೀಜಿಂಗ್, ಥಾಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಸುವುದು.
ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಾತುರ್ಯ ತೋರಿಸಿದರು. ಭ್ರೂಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಿದ ವೀರ್ಯಾಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಓವೋಸೈಟ್ಗಳನ್ನು ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟ್ ಮಾಡಿ, ಸರ್ವಿಕಲ್-ಯುಟರೈನ್ ದ್ರವ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಿದರು – ಇದು ಇಂದಿನ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ IVFಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅಂಡಾಶಯ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆಯೂ ಮುಂದುವರಿದ್ದು – ಹ್ಯೂಮನ್ ಮೆನೋಪಾಸಲ್ ಗೊನಡೋಟ್ರೋಪಿನ್ (hMG), ನಂತರ hCG ಬಳಸುವ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಗಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಜುಲೈ 1978ರಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಜನಿಸಿದಳು. ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಭಾರತವೂ ಈ ಮೈಲುಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1978ರಂದು ಶ್ರೀಮತಿ ಬೇಲಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು “ದುರ್ಗಾ” (ಕನುಪ್ರಿಯಾ ಅಗರ್ವಾಲ್) ಜನಿಸಿದಳು. ಇದನ್ನು ಅಮೃತ ಬಜಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 1978ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಡಾ. ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದರು – ಟ್ರಾನ್ಸ್ವಜೈನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ (ಕಾಲ್ಪೊಟಮಿ). ಲ್ಯಾಪರೋಸ್ಕೋಪಿಯ ಬದಲು ಅವರು ಯೋನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಛೇದ ಮಾಡಿ ಅಂಡಾಶಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಓವೋಸೈಟ್ ಪಡೆದರು. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಆಕ್ರಮಣಾತ್ಮಕ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.
ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: hMG (ಹ್ಯೂಮನ್ ಮೆನೋಪಾಸಲ್ ಗೊನಡೋಟ್ರೋಪಿನ್) ಎಂಬುದು ಮೆನೋಪಾಸ್ ನಂತರದ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೂತ್ರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ ಔಷಧ. ಇದರಲ್ಲಿ FSH ಮತ್ತು LH ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳಿವೆ – ಇದು ಅಂಡಾಶಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಂಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. IVFಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಅಂಡಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. hCG (ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರಿಯಾನಿಕ್ ಗೊನಡೋಟ್ರೋಪಿನ್) ಎಂಬುದು ಗರ್ಭದಾಧಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನ್ – ಇದನ್ನು ಅಂಡಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪಡೆಯಲು ಟ್ರಿಗರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಇದೇ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದರು.
ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಗುವಾಹಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜರ್ನಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಮಯೋಚಿತ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಿವರವಾದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1979ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣ ಫ್ರೀಜಿಂಗ್ ವಿಧಾನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯವು “ದುರ್ಗಾ” ಜನನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಂಡವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಒಂದು ‘ತಜ್ಞ’ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಡೋಕ್ರೈನಾಲಜಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಜನನ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. ಅವರು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು: ಗೊನಡೋಟ್ರೋಪಿನ್ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದರು? ಏಕೆ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಬಳಸಿದರು? ಇತ್ಯಾದಿ. ನವೆಂಬರ್ 17, 1978ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ರೇಡಿಯೋ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಕೆಲಸವನ್ನು ‘ನಕಲಿ’ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿದರು.
ಸಮಯೋಚಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಹಲವು ನವೀನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಗೊನಡೋಟ್ರೋಪಿನ್ ಉತ್ತೇಜನ, ಕ್ರಯೋಪ್ರಿಜರ್ವೇಶನ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್ವಜೈನಲ್ ಓವೋಸೈಟ್ ರಿಟ್ರೀವಲ್) ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಿದರೂ, ನಂತರ ಬಂದವರು “ಮೊದಲು” ಎಂದು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಡೆದರು. ಅವರನ್ನು ಬ್ಯೂರಾಕ್ರಟಿಕ್ವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿಸಿ, ರಿಜನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಪ್ಥಾಲ್ಮಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಯಾಲಜಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನದಿಂದಾಗಿ, 50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು (ಜೂನ್ 19, 1981).
ಅಂತಿಮ ಗೌರವ – ತಡವಾಗಿ ಬಂದರೂ ಮಹತ್ವದ್ದು
ಅವರ ಮರಣದ 21 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಡಾ. ಟಿ.ಸಿ. ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ರ ಸ್ನೇಹಿತ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸುನೀತ್ ಮುಖರ್ಜಿ (ಅವರ ನೋಟ್ಸ್ ಉಳಿಸಿಟ್ಟವರು) ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, 2002ರಲ್ಲಿ ICMR (ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಡಾ. ಸುಭಾಷ್ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
ಇಂದು ಅವರ IVF ಮತ್ತು ಮಾನವ ಭ್ರೂಣಗಳ ಕ್ರಯೋಪ್ರಿಜರ್ವೇಶನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯ ವಿಧಾನವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಜನನ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ತಡವಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ – ಒಂದು ಅನಾಮತ್ ನಾಯಕನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಗೌರವ.
ನ್ಯೂಸ್ 13 ಸಮಾಜದ ಧನಾತ್ಮಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀವೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ.
News13 strives to publish and promote positive news/happenings and nationalistic thoughts. Join hands with us in this constructive cause. We hope and expect your co-operation in this objective of broadcasting news that shall keep up with quality journalism.


