1520 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಆದಿಲ್ ಷಾನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ

ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಷಾಹಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದುದು ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಲವಾದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ದಖನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ರಾಜರು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಠಿಣ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿತ್ತು.

1520ರಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬೀಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ನಂತರ ನಡೆದುದು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧವಲ್ಲ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.ಮೇ 1520ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಸವಾಲನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೋಟೆಯು ತುಂಬಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ನೇರ ಮುಂಭಾಗದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಕರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು, ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದವು. ಯಾವುದೇ ನೇರ ದಾಳಿಯು ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡದೆ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಯೋಜಿತ ಮುತ್ತಿಗೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯವು ರಾಯಚೂರನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಆಹಾರ, ಆಯುಧ, ಸೇನೆ ಅಥವಾ ಸಂದೇಶಗಳು ಒಳಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿತು. ರಾಜರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಒಂದು ಜೈಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ದಿನೇ ದಿನೇ ರಕ್ಷಕರು ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿದುಹಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಂದಕಗಳನ್ನು ತೋಡಲಾಯಿತು, ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಗೋಡೆಗಳತ್ತ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.

ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗನ್ನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತುಪಾಕಿ ತಜ್ಞರು ಗೋಡೆಗಳ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ತುಪಾಕಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಕಷ್ಟಕರಗೊಳಿಸುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ವಾರಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಯಚೂರಿನ ಒಳಗೆ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊರಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸವಾಲು ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆದಿಲ್ ಷಾಹಿ ರಾಜ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಆದಿಲ್ ಷಾ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕೋಟೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬಲವಾದ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆ ಕ್ಷಣ ಬಹಳ ಬೇಗ ಬಂದಿತು ಕೂಡ. ರಾಯಚೂರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಆದಿಲ್ ಷಾ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದ. ಯಾವುದೇ ಸೇನಾಪತಿಗಳು ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಎದುರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಯಿತು. ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳು ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮುತ್ತಿಗೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯವು ಆದಿಲ್ ಷಾಹಿ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಲವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ್ದರು. ಆದಿಲ್ ಷಾಹಿ ಕುದುರೆ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಜರು ತಾವೇ ಸೈನಿಕರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಕ್ರಮೇಣ ಸಮತೋಲನ ಬದಲಾಯಿತು. ಬಿಜಾಪುರ ಸೈನ್ಯವು ವಿಜಯನಗರದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಪದೇ ಪದೇ ದಾಳಿಗಳು ವಿಫಲವಾದವು, ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಆದಿಲ್ ಷಾನ ಸೈನ್ಯ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಯಿತು. ರಾಯಚೂರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಬಂದ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು.ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಕರು ನೆರವು ಬರುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆರವು ಸೈನ್ಯ ಸೋತ ನಂತರ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಮುತ್ತಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಉಳಿಯುವ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶರಣಾಗತವಾಯಿತು.ಕೊನೆಗೆ ರಾಯಚೂರು ಒಂದು ಏಕ ದಾಳಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ವೀರತ್ವದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ, ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಬಂದ ಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ಮುರಿದು ಹಾಕಿದ್ದು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ವಿಜಯ.