ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ‘ಜನರ ತಾಯಿ’ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ

ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬಹುದೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಷ್ಟೇ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದರೂ, ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆ.. ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ಸ್ವಂತ ಮಗನನ್ನೇ ದಂಡಿಸಿ  ನ್ಯಾಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಜನರ ತಾಯಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದವರು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯದ ಜೀವಂತ ಸಾಕಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದು. ಇದು ಕೇವಲ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಚಲ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು.. ತಾಯಿಯ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಕೆಯ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ಅವಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿಯಾಗಿಸಿತು

ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಮಾಳವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ನ್ಯಾಯ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪದವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ, ಅವರ ಮಗ ಮಾಲೋಜಿ ರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅರಮನೆಯ ಹಿಂದೆ ರಥದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ರಸ್ತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಎಳೆಯ ಕರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ರಥಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಗಾಯಗೊಂಡಿತು. ಅದು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನರಳಿ ನರಳಿ  ಸತ್ತುಹೋಯಿತು. ದೃಶ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾಲೋಜಿ ರಾವ್ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಲೋಕಮಾತಾ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿಯವರ ರಥವು ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋದಾಗ, ಸತ್ತ ಕರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹಸುವನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಕ್ಷಣ ರಥವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾರಿಗೂ ರಾಜಕುಮಾರನ ಹೆಸರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಧೈರ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವು ಭಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಾಗ, ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಅವಳ ಹೃದಯ ಕಂಪಿಸಿತು. ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಸೊಸೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಳು: “ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ತಾಯಿಯ ಮುಂದೆ ರಥದಿಂದ ಪುಡಿಮಾಡಿ ಕೊಂದು ಬಳಿಕ ಆ ಅಪರಾಧಿ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆ ಸಿಗಬೇಕು?” ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸೊಸೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು, “ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಬೇಕು.”

ಸಭೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಮಾಲೋಜಿ ರಾವ್ ಅವರ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ರಥದಿಂದ ಕರುವನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿದ ರೀತಿಯೇ  ಪುಡಿಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅವಳು ಆದೇಶಿಸಿದಳು.

ಈ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವದ ಅಂತಿಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೌನ ಆವರಿಸಿತು. ಯಾರೂ ಪಾಲಿಸಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು: ತಾಯಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದೇ? ಆದರೆ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿಗೆ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಮಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯವು ಅವಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾಗಿತ್ತು. ಯಾರೂ ಮುಂದೆ ಬರದಿದ್ದಾಗ, ಅವಳು ಸ್ವತಃ ರಥದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧ ಎಂಬ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಳು.

ಆದರೆ ಅವಳ ರಥ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಈ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರ ಕರುಣೆಯ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಕರುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಸು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ರಥದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿತು. ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅದು ಪದೇ ಪದೇ ಆಕೆಯ  ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಈ ದೃಶ್ಯವು ಆಳವಾಗಿ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಕೇತವೆಂದು ನೋಡಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಹಸು ಕೂಡ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಅವಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನ ಜೀವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿಗೆ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನಿಂತವು. ಒಂದೆಡೆ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕ್ಷಮೆಯ ಸಂದೇಶ.

ಈ ಘಟನೆ ಕೇವಲ ನಿರ್ಧಾರದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಸಮತೋಲನದ ಕಥೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಮಾಲೋಜಿ ರಾವ್ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಆಳವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿತರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ನ್ಯಾಯಯುತ ಸ್ವಭಾವದ ಆಳವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕಾರ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಆಡಳಿತಗಾರನ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಸಮಾನ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಲೋಕಮಾತಾ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅವರು ಮೇ 31, 1725 ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಮಖೇಡ್‌ನ ಚೋಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಂದೋರ್‌ನ ಹೋಳ್ಕರ್ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಲ್ಹರ್ ರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ ಖಂಡೇರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಆತ 1754 ರಲ್ಲಿ ಕುಂಭೇರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು. ಅವರ ಪತಿಯ ಮರಣದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರ ಮಾವ ಮಲ್ಹರ್ ರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಕೂಡ ನಿಧನರಾದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲೋಕಮಾತಾ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ರಾಜ್ಯಭಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಶಿವನ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ “ಶ್ರೀ ಶಂಕರ್” ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆದೇಶವನ್ನು ಶಿವನ ಆದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಘಟನೆಯು ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ನಾಯಕತ್ವವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ 28 ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್ ನ್ಯಾಯವು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ, ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿ, ಅದು ಮಾನವನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ “ಲೋಕಮಾತಾ” ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯ, ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರ ಜೀವನವು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ.