ಪಾ-ಟೋಗನ್ ನೆಂಗ್ಮಿಂಜಾ ಸಂಗ್ಮಾ ಬಹುಶಃ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರರು ಕೇಳಿರುವುದು ಬಲು ವಿರಳವೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಕಲಿತ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು, ಮೊಘಲರನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದವೇ ಹೊರತು ತೆರೆಮರೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವೀರರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ.
ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಪಾ-ಟೋಗನ್ ನೆಂಗ್ಮಿಂಜಾ ಸಂಗ್ಮಾ ಯಾರು?
1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ದಿಟ್ಟ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಪ್ರತಿಮ ತ್ಯಾಗದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1872 ಅನ್ನು ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಪಾ ತೋಗನ್ ನೆಂಗ್ಮಿನ್ಜಾ ಸಾಂಗ್ಮಾ ದಿನ’ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆಯೂ ಇದೆ. ಸಂಗ್ಮಾ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇವರು ಬೆಳೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅರಣ್ಯ ಜೀವನ, ಬೇಟೆ, ಕೃಷಿ ತಿಳಿದವರು. ಗಾರೋ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಯುವಕರಂತೆ ದಾವ್ ಖಡ್ಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ನಿಪುಣರು.
ದೊಡ್ಡ ಬಾಳೆ ಮರದ ಕಾಂಡವನ್ನು 2-3 ಅಡಿ ಉದ್ದ, 1 ಅಡಿ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಒಳಗಿನ ನಾರು ತುಂಬಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಣಗಿಸದೆ ತಾಜಾವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನೀರು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿ ನಾರು ಬುಲೆಟ್ಪ್ರೂಫ್ ಪದರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರು ಅಥವಾ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಹಿಡಿಕೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಗಮಿಸುತ್ತದ್ದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಬಾಣ-ಈಟಿ ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡು ಬಾಲೆ ದಿಂಡಿನ ಗುರಾಣಿಗಳನ್ನು ಎದೆ-ತಲೆಗೆ ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಗುಂಡು ಗುರಾಣಿಯ ನೀರಿನ ಪದರದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು (ನೀರು ಗುಂಡಿನ ವೇಗ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ನಾರು ತಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ 5-10 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಯೋಧರು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಬಾಲೆ ದಿಂಡಿನ ಈ ಆಯುಧ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ 4ರಿಂದ 5 ಕೆ.ಜಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಲು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲೂ ಬಾಳೆ ತೋಟ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಖರ್ಚಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
ಬಾಳೆ ದಿಂಡಿನ ಜಲಬಾಂಬ್” ತಾಜಾ ಬಾಳೆ ಕಾಂಡವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಒಳಗೆ ವಿಷದ ಬಾಣದ ತುದಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಗುಂಡು ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಲೆ ಬಿದಿರಿನ ಕವರ್ ಹಾಕಿ, ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಸಿಡಿಯುವಂತೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಕಿರಿದಾದ ಗುಡ್ಡದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ, ಮೇಲಿನಿಂದ ಈ ದಿಂಡುಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಿಸಿಲು/ಗುಂಡಿನ ಶಾಖಕ್ಕೆ ದಿಂಡು ಸಿಡಿದು, ನೀರು + ವಿಷದ ತುಣುಕುಗಳು ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಸೈನಿಕರ ಕಣ್ಣು-ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಏನು ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಗಾರೋ ಯೋಧರು ದಾವ್ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬಾಳೆ ದಿಂಡಿನ “ಅಗ್ನಿ ತಡೆಗೋಡೆ” ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಾಳೆ ದಿಂಡಿನ “ಅಗ್ನಿ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದಾಗ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಾಳೆ ದಿಂಡುಗಳ ಗೋಡೆ ಮಾಡಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ, ಗಾರೋ ಯೋಧರಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಾಳಿಗೆ ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.
“ಕಾಗೆಯ ಗೂಡಿನ ಗುಪ್ತಚರ” – ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಕಥೆಅದು 1871ರ ಮಳೆಗಾಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದ 500 ಮಂದಿ ರೋಂಗ್ರಾಂಗ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ? ಯಾವ ದಾರಿ? ತಿಳಿಯದೇ ಇದ್ದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಾಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಲಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಚಾಣಾಕ್ಷ ಪಾ ತೋಗನ್ ಕಾಗೆಗಳನ್ನೇ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಡಿದರು. ಹೌದು ಗಾರೋ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಗೆಗಳು (Jungle Crow) ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಟೋಗನ್ ಅವರು 10 ಯೋಧರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕಾಗೆಯ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಗಮಿಸುವ ದಾರಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಮುಂದಾದರು. ಪ್ರತಿ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಗೆಯ ಮರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು ಕಟ್ಟಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಬಂದಾಗ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಕಾಗೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗಿ, ಗೂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡತೊಡಗಿದವು. ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಣ್ಗಾವಲು ಇರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾ ಟೋಗನ್ ಕಾಗೆಗಳ ಗುಂಪು ಎಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಅರಿತು ತಮ್ಮ ಯೋಧರಿಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ 30 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು, ಉಳಿದವರು ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಓಡಿಹೋದರು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗಾರೋ ಮಕ್ಕಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಗೆಯ ಗೂಡು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನೇ “ಪಾ ತೋಗನ್ರ ಗುಪ್ತಚರ” ಎನ್ನುತ್ತಾ ಆಟವಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನ್ಯೂಸ್ 13 ಸಮಾಜದ ಧನಾತ್ಮಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀವೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ.
News13 strives to publish and promote positive news/happenings and nationalistic thoughts. Join hands with us in this constructive cause. We hope and expect your co-operation in this objective of broadcasting news that shall keep up with quality journalism.
